Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra theo pháp luật dân sự Việt Nam

LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra theo pháp luật dân sự Việt Nam": http://123doc.vn/document/569222-trach-nhiem-boi-thuong-thiet-hai-do-nguon-nguy-hiem-cao-do-gay-ra-theo-phap-luat-dan-su-viet-nam.htm

Trỏch nhim bi thng thit hi do ngun
nguy him cao gõy ra theo phỏp lut dõn s
Vit Nam

Hong o

Khoa Lut
Lun vn Thc s ngnh: Lut dõn s; Mó s: 60 38 30
Ngi hng dn: TS. Phựng Trung Tp
Nm bo v: 2011

Abstract: Phõn tớch nhng c s xỏc nh thit hi do ngun nguy him cao gõy ra
(thit hi v ti sn, tớnh mng, sc kho); Phõn nh c th tng trng hp ch s
hu, ngi c giao chim hu, s dng ngun nguy him cao phi bi thng
thit hi do ngun nguy him cao gõy ra; xỏc nh ch th no c hng bi
thng thit hi do ngun nguy him cao gõy ra; Tỡm hiu thc trng tranh chp v
bi thng thit hi do ngun nguy him cao gõy ra v ng li gii quyt cỏc
tranh chp, nguyờn nhõn c bn ca tranh chp, mt s v ỏn v tranh chp bi thng
thit hi do ngun nguy him cao gõy ra ó c to ỏn th lý gii quyt.

Keywords: Lut dõn s; Bi thng thit hi; Phỏp lut Vit Nam; Ngun nguy him
cao

Content
Mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại ngoài hợp đồng là một chế định quan trọng của pháp
luật dân sự. Mục đích của chế định này là buộc những chủ thể có hành vi gây thiệt hại trái
pháp luật, có lỗi phải bồi th-ờng những thiệt hại do mình đã gây ra.
Là một dạng cụ thể của trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại ngoài hợp đồng, nh-ng trách
nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra có đặc tr-ng riêng đó là chủ sở
hữu, ng-ời đ-ợc giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi th-ờng thiệt hại
do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra ngay cả khi chứng minh đ-ợc mình không có lỗi trong việc
xảy ra thiệt hại. Việc xác định đúng nguồn nguy hiểm cao độ cũng nh- điều kiện làm phát
sinh trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra có ý nghĩa quan trọng
trong việc xác định trách nhiệm của chủ sở hữu, ng-ời đ-ợc giao chiếm hữu, sử dụng nguồn
nguy hiểm cao, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ng-ời bị thiệt hại, bảo đảm trật
tự công bằng xã hội.
Mặc dù có ý nghĩa quan trọng nh- vậy, nh-ng tại Điều 627 của Bộ luật dân sự năm 1995
cũng nh- Điều 623 Bộ luật dân sự năm 2005 ch-a xây dựng đ-ợc khái niệm cụ thể về nguồn
nguy hiểm cao độ cũng nh- những điều kiện làm phát sinh trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. Trong khi đó, trong những năm qua, d-ới sự tác động mạnh
mẽ của công cuộc công nghiệp hóa, cơ giới hóa, số l-ợng những vật đ-ợc coi là nguồn nguy
hiểm cao độ không ngừng tăng lên, kéo theo sự gia tăng về số l-ợng những vụ tai nạn do
những vật này gây ra. Điều này gây khó khăn không nhỏ cho các nhà nghiên cứu cũng nh-
2
những ng-ời áp dụng pháp luật trong việc giải quyết bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng việc giải quyết những
vụ việc về bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra trong nhiều tr-ờng hợp vẫn
ch-a thực sự thoả đáng, gây bức xúc trong d- luận.
Tr-ớc thực trạng đó. việc nghiên cứu phân tích và làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của
những căn cứ pháp lý xác định trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ
gây ra một trong nhiều nhu cầu cấp bách trong khoa học pháp lý dân sự ở Việt Nam hiện nay.
Với tinh thần đó, việc chọn đề ti Trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra theo pháp luật dân sự Việt Nam lm đề ti luận văn thạc sĩ luật học l đm
bảo tính cấp thiết và tính thời sự của việc nghiên cứu.
3
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra đ-ợc chính thức ghi
nhận từ năm 1972, trong Thông t- 173/UBTP ngày 23 tháng 3 năm 1972 của Tòa án nhân dân
tối cao H-ớng dẫn xét xử bồi th-ờng thiệt hại ngoài hợp đồng. Trải qua gần 40 năm phát triển
và hoàn thiện, đây là một trong những chế định thu hút đ-ợc nhiều sự quan tâm của các nhà
nghiên cứu và áp dụng pháp luật. Đã có nhiều bài viết trên các tạp chí khoa học phân tích,
bình luận về trách nhiệm này. Tiêu biểu có thể kể đến bài viết: Chủ thể của trách nhiệm bồi
th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, tác gi Lưu Tiến Dủng, Tạp chí Tòa án
nhân dân, số 9/1991; Chủ thể trách nhiệm dân sự do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, tác giả
Nguyễn Đức Thành, Tạp chí Dân chủ và pháp luật số 8/1998; Bồi th-ờng thiệt hại do nguồn
nguy hiểm cao độ gây ra theo Điều 627 BLDS, tác giả Đặng Văn Dùng, Tạp chí Tòa án nhân
dân số 10/ 1998; Trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra tác
giả Nguyễn Thanh Lnh, Tạp chí Dân ch v Pháp luật, số 8/2002; Bồi th-ờng thiệt hại do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra tác gi Mai Bộ, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 2/2003; Tìm
hiểu về trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, tác giả Lê Ph-ớc
Ng-ỡng, Tạp chí Kiểm sát, số 1/2005; Bổ sung khái niệm về nguồn nguy hiểm cao độ, tác
giả Nguyễn Xuân Đang, Tạp chí nghiên cứu lập pháp, số 4/2005.
Không chỉ ở các bài viết, trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây
ra cũng đã đ-ợc đề cập trong một số công trình nghiên cứu sau đại học nh-: Luận văn Thạc
ssỹ luật học của tác giả Lê Mai Anh: Những vấn đề cơ bản về trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại
ngoài hợp đồng trong Bộ luật dân sự, Luận văn Lỗi trong trách nhiệm dân sự bồi th-ờng thiệt
hại ngoài hợp đồng của thạc sỹ Bùi Thị Thủy Chung
Trong các giáo trình giảng dạy luật học tại các cơ sở đào tạo luật học ở n-ớc ta những
năm qua cũng có những phân tích về trách nhiệm này. (VD: Giáo trình Luật Dân sự Việt Nam
của tr-ờng Đại học Luật Hà Nội). Một số sách chuyên khảo cũng đã đề cập đến vấn đề này
nh-: Bồi th-ờng thiệt hại ngoài hợp đồng về tài sản, sức khoẻ và tính mạng của Tiến sỹ Phùng
Trung Tập. Đặc biệt, gần đây nhất phải kể đến Đề tài nghiên cứu khoa học cấp tr-ờng Trách
nhiệm dân sự do tài sản gây thiệt hại- Vấn đề lý luận và thực tiễn của Tr-ờng Đại học Luật
Hà Nội (năm 2009).
Những bài viết, những công trình khoa học kể trên ở những góc độ khác nhau đã có những
ý kiến phân tích, bình luận về khái niệm, điều kiện làm phát sinh trách nhiệm cũng nh- những
chủ thể phải chịu trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. Tuy
nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau, những bài viết hoặc mới chỉ đề cập ở dạng chung về
trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra hoặc có phân tích chi tiết
nh-ng lại chỉ tập trung vào một số khía cạnh của trách nhiệm nh-: chủ thể, điều kiện mà
ch-a đ-a ra những điểm đặc thù của loại trách nhiệm đặc biệt này. Một số những bài viết đ-ợc
viết tr-ớc khi Bộ luật dân sự (1995) đ-ợc ban hành, một số những bài viết khác có phân tích
bình luận song lại trên cơ sở của Bộ luật dân sự 1995 và những văn bản h-ớng dẫn thi hành
của Bộ luật này.
Trong hai công trình gần đây nhất là sách chuyên khảo của Tiến sỹ Phùng Trung Tập: Bồi
th-ờng thiệt hại ngoài hợp đồng về tài sản, sức khoẻ và tính mạng và Đề tài nghiên cứu khoa
học cấp tr-ờng Trách nhiệm dân sự do tài sản gây thiệt hại- Vấn đề lý luận và thực tiễn của
Tr-ờng Đại học Luật Hà Nội (năm 2009), trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra cũng đã đ-ợc đề cập đến. Tác giả của hai công trình đã có những kiến giải sâu sắc
về bản chất cũng nh- điều kiện làm phát sinh trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra. Tuy nhiên, do chỉ là một phần nhỏ trong cả một nội dung lớn, nên các yếu
4
tố khác của trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra cũng ch-a đ-ợc
phân tích đầy đủ trong hai công trình này.
Với tình hình nghiên cứu trên, có thể nói đề ti "Trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra theo pháp luật dân sự Việt Nam l một công trình
nghiên cứu riêng, không bị trùng lặp với các công trình nghiên cứu khoa học đã đ-ợc công bố.
3. Phạm vi nghiên cứu đề tài
Trong phạm vi đề tài này, chúng tôi tập trung nghiên cứu những quy định trong Bộ luật
Dân sự năm 2005 và những văn bản có liên quan nh-: Luật Giao thông đ-ờng bộ, Luật Giao
thông đ-ờng thủy, Bộ luật Hàng hảiđể làm sáng tỏ khái niệm, đặc điểm, điều kiện phát sinh,
cách xác định thiệt hại, chủ thể phải bồi th-ờng cũng nh- đ-ợc bồi th-ờng trong trách nhiệm
bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. Chỉ ra những điểm hợp lý cũng nh-
ch-a hợp lý khi áp dụng các quy định của pháp luật về vấn đề này, qua đó đề xuất một số kiến
nghị nhằm tháo gỡ những khó khăn trong quá trình thực thi pháp luật dân sự về bồi th-ờng
thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, từ đó góp phần vào việc hoàn thiện hơn nữa khoa
học luật trong lĩnh vực bồi th-ờng thiệt hại ngoài hợp đồng nói chung và bồi th-ờng thiệt hại
do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra nói riêng.
4. Ph-ơng pháp nghiên cứu đề tài
Cơ sở ph-ơng pháp luận của việc nghiên cứu và hoàn thành luận văn dựa trên cơ sở lý luận
của học thuyết Mác - Lênin về chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử để
tìm ra mối quan hệ biện chứng giữa pháp luật và thực tiễn đời sống xã hội, trên cơ sở đó tìm ra
mối liên hệ giữa các hiện t-ợng để đánh giá các vấn đề nghiên cứu một cách khoa học.
Trên cơ sở ph-ơng pháp luật của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch
sử, trong quá trình nghiên cứu chúng tôi còn sử dụng các ph-ơng pháp phân tích, ph-ơng pháp
tổng hợp, ph-ơng pháp so sánh, ph-ơng pháp thống kê để giải quyết các vấn đề trong nội
dung luận văn.
5. Mục đích, nhiệm vụ của việc nghiên cứu đề tài
5.1. Mục đích của việc nghiên cứu đề tài
Mục đích của việc nghiên cứu đề tài là dựa trên cơ sở lý luận để nghiên cứu các quy định
của pháp luật hiện hành về trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây
ra; tìm hiểu thực tiễn áp dụng luật thực định để giải quyết các tranh chấp về bồi th-ờng thiệt
hại do nguồn nguy hiểm cao độ trong hoạt động xét xử của Tòa án; qua đó tìm ra những bất
cập, thiếu sót của luật thực định để nêu ph-ơng h-ớng hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm bồi
th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra nói riêng, trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại
ngoài hợp đồng nói chung
5.2. Nhiệm vụ của việc nghiên cứu đề tài
Với mục đích trên, luận văn thực hiện một số nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu những vấn đề lý luận liên quan đến trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra làm cơ sở để nghiên cứu các phần tiếp theo của luận văn. Để
thực hiện nhiệm vụ này, luận văn đã xây dựng khái niệm khoa học về nguồn nguy hiểm cao
độ, khái niệm về trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, phân
tích đặc điểm của trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, tìm
hiểu tiến trình phát triển của pháp luật về trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra ở Việt Nam từ năm 1945 đến nay.
- Nghiên cứu các quy định hiện hành về trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra. Với nhiệm vụ này, luận văn phân tích các quy định của Bộ luật Dân sự về:
5
điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra; cách
xác định thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra; ng-ời có trách nhiệm bồi th-ờng thiệt
hại và ng-ời đ-ợc bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. Luận văn tập trung
đánh giá nội dung những quy định này trên cơ sở đó tìm ra những điểm bất cập, hạn chế làm
cơ sở cho ph-ơng h-ớng hoàn thiện những quy định này.
- Tìm hiểu thực tiễn xét xử của ngành tòa án trong việc giải quyết các tranh chấp liên quan
bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra để tìm ra các nguyên nhân cơ bản dẫn
đến việc tranh chấp này trong thực tế.
- Đ-a ra một số kiến nghị nhằm sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện các quy định của Bộ luật
Dân sự về trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra nói riêng, trách
nhiệm bồi th-ờng thiệt hại ngoài hợp đồng nói chung.
6. Những kết quả nghiên cứu mới của luận văn
Đề tài mà chúng tôi chọn là một công trình đầu tiên nghiên cứu riêng và chuyên sâu về
trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra theo pháp luật dân sự Việt
Nam. Luận văn đã đ-a ra đ-ợc một số điểm mới sau đây:
- Luận văn đã xây dựng đ-ợc khái niệm khoa học về nguồn nguy hiểm cao độ; trách
nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.
- Phân tích đặc điểm của trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây
ra trên cơ sở đó phân định rạch ròi giữa trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra với trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do hành vi trái pháp luật có lỗi của con
ng-ời gây ra (có liên quan đến nguồn nguy hiểm cao độ).
- Phân tích những điều kiện làm phát sinh trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra.
- Phân tích những cơ sở xác định thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra (thiệt hại về
tài sản, tính mạng, sức khỏe).
- Phân định cụ thể từng tr-ờng hợp chủ sở hữu, ng-ời đ-ợc giao chiếm hữu, sử dụng
nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra; xác
định rõ ràng chủ thể nào đ-ợc h-ởng bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
- Hệ thống hóa những quy định về trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra qua các giai đoạn lịch sử, trên cơ sở phân tích, so sánh luận văn đã đ-a ra những
nhận định làm sáng tỏ quá trình hình thành và phát triển của pháp luật về trách nhiệm bồi
th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.
- Luận văn cũng phân tích nêu ra những bất cập trong quy định của pháp luật hiện hành về
trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra đồng thời đ-a ra đ-ợc
những kiến nghị khắc phục những bất cập đó nhằm hoàn thiện pháp luật về trách nhiệm bồi
th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra nói riêng, trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại
ngoài hợp đồng nói chung.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, Kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm
3 ch-ơng:
Ch-ơng 1: Những vấn đề lý luận về trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra.
Ch-ơng 2: Những cơ sở pháp lý xác định trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra.
6
Ch-ơng 3: Thực tiễn giải quyết và kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật về trách
nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.

7
nội dung cơ bản của luận văn
Ch-ơng 1
Những vấn đề lý luận về trách nhiệm
bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra

1.1. Khái niệm trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn
nguy hiểm cao độ gây ra.
1.1.1. Khái niệm nguồn nguy hiểm cao độ
Nguồn nguy hiểm cao độ là những vật khi hoạt động có khả năng gây ra những thiệt hại
bất ngờ về tính mạng, sức khỏe, tài sản cho những ng-ời xung quanh mặc dù đã đ-ợc chủ sở
hữu, ng-ời đ-ợc giao chiếm hữu, sử dụng áp dụng những biện pháp cần thiết về bảo quản,
trông giữ, vận chuyển, sử dụng theo đúng quy định của pháp luật.
1.1.2. Khái niệm trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
Trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra là một dạng của trách
nhiệm bồi th-ờng thiệt hại ngoài hợp đồng, theo đó chủ sở hữu hoặc ng-ời chiếm hữu, sử dụng
nguồn nguy hiểm cao độ có trách nhiệm bồi th-ờng những thiệt hại về vật chất cũng nh- bù
đắp những tổn thất về tinh thần cho ng-ời khác khi những ng-ời này bị hoạt động tự thân của
nguồn nguy hiểm cao độ gây thiệt hại về tính mạng, tài sản, sức khoẻ.
1.2. Đặc điểm trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra
1.2.1. Trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra là một
dạng trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại ngoài hợp đồng
Trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra phát sinh giữa các
chủ thể mà tr-ớc đó không có quan hệ hợp đồng hoặc tuy có quan hệ hợp đồng nh-ng hành vi
của ng-ời gây thiệt hại không thuộc về nghĩa vụ thi hành hợp đồng đã ký kết. Trách nhiệm bồi
th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra phát sinh trên cơ sở những điều kiện do
pháp luật quy định, đó là: có thiệt hại xảy ra, có việc gây thiệt hại trái pháp luật, có mối quan
hệ nhân quả giữa sự hoạt động của nguồn nguy hiểm cao độ và thiệt hại xảy ra.
1.2.2. Trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra phát sinh
không cần điều kiện lỗi
Trong trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, thiệt hại xảy ra
không phi do hnh vi trái pháp luật, có lỗi ca con người m do tự thân sự hoạt động của
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. Do đó, khi xem xét trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, không đòi hỏi phải xem xét đến yếu tố lỗi.
1.1.3. Thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra không bao gồm thiệt hại về danh
dự, nhân phẩm, uy tín, bí mật đời t- của cá nhân
Thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra là những thiệt hại do ph-ơng tiện giao thông
vận tải cơ giới, hệ thống tải điện, nhà máy công nghiệp đang hoạt động, vũ khí, chất nổ, chất
cháy, chất độc, chất phóng xạ, thú dữ gây ra. Vì vậy, những thiệt hại này chỉ có thể là thiệt
hại về tài sản, tính mạng hoặc sức khỏe m không thể là những thiệt hại về danh dự, nhân
phẩm, uy tín hay bí mật đời t- của cá nhân nh- đối với các thiệt hại do các hành vi trái pháp
luật khác gây ra.
1.3. Tiến trình phát triển của pháp luật về trách nhiệm bồi
th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra ở Việt Nam
từ năm 1945 đến nay.
1.3.1. Tr-ớc năm 1945
8
Tr-ớc năm 1945, do nhiều nguyên nhân nên trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn
nguy hiểm cao độ gây ra vẫn ch-a đ-ợc quy định trong các văn bản pháp luật. Tuy nhiên,
pháp luật ở thời kỳ này ở những mức độ khác nhau đều có những quy định về trách nhiệm bồi
th-ờng thiệt hại do tự thân sự tác động của tài sản gây ra nói chung. Những quy định này dù
còn nhiều hạn chế song b-ớc đầu đặt nền móng cho sự phân định hai loại trách nhiệm bồi
th-ờng thiệt hại ngoài hợp đồng đó là: trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do hành vi trái pháp
luật gây ra và trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do tự thân sự tác động của tài sản gây ra, tạo
tiền đề cho sự ra đời của quy định về trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra sau này.
1.3.2. Từ năm 1945- 1983
Trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra lần đầu tiên đ-ợc
chính thức quy định trong Thông t- 173/UBTP ngày 23 tháng 3 năm 1972 của Tòa án nhân
dân tối cao H-ớng dẫn xét xử bồi th-ờng thiệt hại ngoài hợp đồng. Theo h-ớng dẫn tại Thông
t- 173, trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra phát sinh khi thỏa
mãn 3 điều kiện: có thiệt hại xảy ra, có việc gây thiệt hại trái pháp luật, có mối quan hệ nhân
quả giữa sự hoạt động của nguồn nguy hiểm cao độ và thiệt hại xảy ra. Thông t- cũng nhấn
mạnh: trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra phát sinh không
phụ thuộc vào điều kiện phải có lỗi của ng-ời gây thiệt hại.
1.3.3. Từ năm 1983 - 1995
Ngày 5/4/1983, Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Thông t- số 03-TAND H-ớng dẫn
giải quyết một số vấn đề về bồi th-ờng thiệt hại trong tai nạn ô tô. Trên cơ sở h-ớng dẫn tại
Thông t- 173, Thông t- số 03 TAND h-ớng dẫn cụ thể về những tr-ờng hợp đ-ợc bồi
th-ờng, chủ thể chịu trách nhiệm bồi th-ờng, ng-ời đ-ợc bồi th-ờng, mức bồi th-ờng. Thông
t- số 03 TAND nhấn mạnh, hoạt động ô tô là một nguồn nguy hiểm cao độ, nên phía ô tô
có trách nhiệm bồi th-ờng cho ng-ời thiệt hại ngay cả khi chủ sở hữu, ng-ời chiếm hữu sử
dụng ph-ơng tiện (ô tô) không có lỗi (những tai nạn xảy ra do rủi ro- do cấu tạo của máy móc,
vật liệu ).
1.3.4. Từ năm 1995 - 2005
Ngày 28 tháng 12 năm 1995, Bộ luật dân sự đầu tiên của n-ớc Việt Nam đã đ-ợc ban
hành (Bộ luật dân sự năm 1995), tại Điều 627 của Bộ luật dân sự đã chính thức ghi nhận trách
nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. Lần đầu tiên, pháp luật dân sự
Việt Nam đã liệt kê đ-ợc những gì có thể đ-ợc coi là nguồn nguy hiểm cao độ. Kế thừa
những quy định tại Thông t- 173- UBTP và Thông t- 03-TAND, Bộ luật dân sự 1995 vẫn tiếp
tục quy định: Trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra là trách
nhiệm ngoại trừ yếu tố lỗi, điều đó có nghĩa là chủ sở hữu, ng-ời đ-ợc chủ sở hữu giao chiếm
hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi th-ờng thiệt hại trong mọi tr-ờng hợp ngay cả
khi họ không có lỗi, trừ tr-ờng hợp thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi cố ý của ng-ời bị thiệt hại,
do sự kiện bất khả kháng hoặc tình thế cấp thiết và trong tr-ờng hợp pháp luật có quy định
khác, hoặc trong tr-ờng hợp họ không có lỗi trong việc để nguồn nguy hiểm cao độ bị chiếm
hữu, sử dụng trái pháp luật gây thiệt hại.
1.3.5. Từ năm 2005 đến nay
Kế thừa những quy định tại Bộ luật dân sự 1995, Điều 623 Bộ luật dân sự 2005 và Nghị
quyết số 03/2006/NQ- HĐTP ngày 08 tháng 7 năm 2006 của Hội đồng thẩm phán Tòa án
nhân dân tối cao H-ớng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật dân sự năm 2005 về bồi
th-ờng thiệt hại ngoài hợp đồng tiếp tục quy định về trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra. So với những quy định trong Bộ luật dân sự 1995 thì những
quy định trong Bộ luật dân sự 2005 về trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm
cao độ gây ra không có gì thay đổi. Đây vẫn là trách nhiệm pháp sinh không cần điều kiện lỗi.


9
Ch-ơng 2
Những cơ sở pháp lý XáC ĐịNH TRáCH NHIệM BồI THƯờNG THIệT HạI
DO NGUồN NGUY HIểM CAO Độ GÂY RA

2.1. Điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do
nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
2.1.1. Có thiệt hại xảy ra
2.1.1.1. Thiệt hại vật chất
2.1.1.2. Thiệt hại do tổn thất về tinh thần
2.1.2. Có việc gây thiệt hại trái pháp luật của nguồn nguy hiểm cao độ
Việc gây thiệt hại trái pháp luật của nguồn nguy hiểm cao độ đ-ợc hiểu là việc nguồn
nguy hiểm cao độ tự thân hoạt động gây ra những thiệt hại về ti sn, tính mạng, sức khe
cho cá nhân, tổ chức, Nhà n-ớc mà những lợi ích đó đ-ợc pháp luật bảo vệ. Khi nguồn nguy
hiểm cao độ gây thiệt hại trái pháp luật thì về nguyên tắc, chủ sở hữu, ng-ời chiếm hữu, sử
dụng nguồn nguy hiểm cao độ có trách nhiệm phải bồi th-ờng, trừ các tr-ờng hợp sau:
(i) Thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi cố ý của ng-ời bị thiệt hại
(ii) Thiệt hại xảy ra trong tr-ờng hợp bất khả kháng
(iii) Thiệt hại xảy ra trong tình thế cấp thiết
2.1.3. Có mối quan hệ nhân quả giữa sự hoạt động của nguồn nguy hiểm cao độ và
thiệt hại
Giữa sự hoạt động của nguồn nguy hiểm cao độ và thiệt hại đ-ợc coi là có mối quan hệ
nhân quả hiệt hại khi tự thân sự hoạt động của nguồn nguy hiểm cao độ là nguyên nhân trực
tiếp gây ra thiệt hại, hoàn toàn không có yếu tố lỗi của con ng-ời.
2.1.4. Yếu tố lỗi trong trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ
gây ra
Yếu tố lỗi mặc dù không phải là điều kiện bắt buộc làm phát sinh trách nhiệm bồi th-ờng
thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra, song khi thiệt hại xảy ra, những ng-ời áp dụng
pháp luật vẫn cần xem xét có lỗi hay không có lỗi của con ng-ời để từ đó có thể xác định
những chủ thể phải chịu trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại cũng nh- những loại trách nhiệm
(hình sự hay dân sự) mà những chủ thể này phải gánh chịu.
2.2. Xác định thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
Thiệt hại vừa là điều kiện để xác định trách nhiệm bồi th-ờng vừa là căn cứ cần thiết để ấn
định mức bồi th-ờng cho bên bị thiệt hại. Xác định đúng mức độ thiệt hại xảy ra là một điều
kiện quan trọng để xác định đúng trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại.
2.2.1. Xác định thiệt hại về tài sản
(i) Thiệt hại trực tiếp
(ii) Thiệt hại gián tiếp
2.2.2. Xác định thiệt hại về sức khoẻ
(i) Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi d-ỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị
giảm sút của ng-ời bị thiệt hại.
(ii ) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của ng-ời bị thiệt hại
10
(iii) Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của ng-ời chăm sóc ng-ời bị thiệt hại
trong thời gian điều trị
(iv) Chi phí hợp lý cho việc chăm sóc ng-ời bị thiệt hại sau khi điều trị
(v) Khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần do sức khỏe bị xâm phạm.
2.2.3. Xác định thiệt hại về tính mạng
(i) Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi d-ỡng chăm sóc ng-ời bị thiệt hại tr-ớc khi chết
(ii) Chi phí hợp lý cho việc mai táng
(iii) Khoản tiền cấp d-ỡng cho những ng-ời mà ng-ời bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp d-ỡng
tr-ớc khi chết
(iv) Khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần do tính mạng bị xâm phạm.
2.3. Ng-ời có trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại và ng-ời đ-ợc
bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
2.3.1. Ng-ời có trách nhiệm bồi th-ờng
2.3.1.1. Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ
Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ
gây ra trong hai tr-ờng hợp:
Tr-ờng hợp thứ nhất: Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ đang trực tiếp chiếm hữu, sử
dụng nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.
Tr-ờng hợp thứ hai: Trong tr-ờng hợp chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ giao cho
ng-ời khác chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ không theo đúng quy định của pháp
luật mà gây thiệt hại, thì chủ sở hữu phải bồi th-ờng thiệt hại.
2.3.1.2. Ng-ời đ-ợc chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ theo
đúng quy định của pháp luật
Tr-ờng hợp thứ nhất: chủ sở hữu đã giao quyền chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao
độ cho ng-ời khác theo quan hệ lao động (theo nghĩa rộng) để ng-ời này thực hiện những
nhiệm vụ, những công việc theo yêu cầu của chủ sở hữu, và vì lợi ích của chủ sở hữu .
(i) Nếu thiệt hại xảy ra trong lúc ng-ời đ-ợc giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm
cao độ đang thực hiện những công việc, nhiệm vụ theo yêu cầu của chủ sở hữu và vì lợi ích
của chủ sở hữu thì chủ sở hữu phải chịu trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại khi nguồn nguy hiểm
cao độ gây thiệt hại cho ng-ời khác.
(ii) Nếu thiệt hại xảy ra trong lúc ng-ời đ-ợc giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm
cao độ đang thực hiện những công việc không liên quan đến nhiệm vụ đ-ợc giao, không vì lợi
ích của chủ sở hữu thì ng-ời đ-ợc giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ phải
chịu trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra cho ng-ời khác.
Tr-ờng hợp thứ hai: chủ sở hữu đã giao quyền chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao
độ cho ng-ời khác thông qua một giao dịch dân sự.
(i) Nếu trong hợp đồng cho thuê, cho m-ợn có thỏa thuận xác định cụ thể chủ thể phải
chịu trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại thì khi nguồn nguy hiểm cao độ gây thiệt hại sẽ căn cứ
vào thỏa thuận đó để xác định chủ thể có trách nhiệm bồi th-ờng.
(ii) Nếu trong hợp đồng cho thuê, cho m-ợn không có thỏa thuận, thì phải xem xét: nếu
ng-ời đang trực tiếp điều khiển, vận hành nguồn nguy hiểm cao độ lúc nguồn nguy hiểm cao
độ gây thiệt hại là ng-ời của bên thuê, bên m-ợn (hoặc bên thuê, bên m-ợn đang trực tiếp điều
khiển, vận hành) thì, bên thuê, bên m-ợn là ng-ời chịu trách nhiệm bồi th-ờng. Còn nếu đây
là ng-ời của chủ sở hữu, đ-ợc chủ sở hữu giao nhiệm vụ điều khiển, vận hành nguồn nguy
11
hiểm cao độ (hoặc trực tiếp chủ sở hữu đang điều khiển, vận hành), thì trách nhiệm bồi th-ờng
thuộc về chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ.
Tr-ờng hợp thứ ba: chủ sở hữu bắt buộc phải giao quyền chiếm hữu sử dụng nguồn nguy
hiểm cao độ theo quyết định hành chính của cơ quan nhà n-ớc có thẩm quyền, thì khi nguồn
nguy hiểm cao độ gây thiệt hại thì cơ quan đã ra quyết định là ng-ời chịu trách nhiệm bồi
th-ờng.
2.3.1.3. Ng-ời chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật nguồn nguy hiểm cao độ
Nếu chủ sở hữu, ng-ời đ-ợc chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng hợp pháp không có lỗi
trong việc để nguồn nguy hiểm cao độ bị chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật (đã tuân thủ các
quy định về bảo quản, trông giữ, vận chuyển, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ theo đúng các
quy định của pháp luật) thì ng-ời chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật nguồn nguy hiểm cao độ
phải bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.
Nếu chủ sở hữu, ng-ời đ-ợc chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng hợp pháp có lỗi trong
việc để nguồn nguy hiểm cao độ bị chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật (không tuân thủ hoặc
tuân thủ không đầy đủ các quy định về bảo quản, trông giữ, vận chuyển, sử dụng nguồn nguy
hiểm cao độ theo quy định của pháp luật) thì phải liên đới cùng với ng-ời chiếm hữu, sử dụng
trái pháp luật bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.
2.3.1.4. Ng-ời đ-ợc ng-ời đ-ợc chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm
cao độ giao lại nguồn nguy hiểm cao độ (ng-ời thứ ba)
Tr-ờng hợp thứ nhất: nếu chủ sở hữu đã giao cho ng-ời khác chiếm hữu, sử dụng nguồn
nguy hiểm cao độ và ng-ời này - đ-ợc sự đồng ý của chủ sở hữu- lại giao lại nguồn nguy hiểm
cao độ cho người thứ ba, thì người thứ ba được coi l ng-ời chiếm hữu, sử dụng hợp pháp
nguồn nguy hiểm cao độ. Khi nguồn nguy hiểm cao độ gây thiệt hại thì trách nhiệm của ng-ời
thứ ba sẽ đ-ợc xem xét t-ơng tự nh- trách nhiệm của ng-ời đ-ợc chủ sở hữu giao chiếm hữu,
sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ theo đúng quy định của pháp luật (cụ thể chúng ta cũng
phải phân chia thành hai tr-ờng hợp: nguồn nguy hiểm cao độ đ-ợc giao theo quan hệ dân sự
và nguồn nguy hiểm cao độ đ-ợc giao theo quan hệ lao động nh- trong mục 2.3.1.2 ).
Tr-ờng hợp thứ hai: nếu không có sự đồng ý của chủ sở hữu nh-ng ng-ời đ-ợc giao
chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ vẫn giao lại nguồn nguy hiểm cao độ cho ng-ời
thứ ba thì ng-ời thứ ba chính là ng-ời đ-ợc giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao
độ không đúng quy định pháp luật. Vì vậy, khi nguồn nguy hiểm cao độ gây ra thiệt hại thì
trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại sẽ đ-ợc giải quyết t-ơng tự điểm b, mục 2, phần III Nghị
quyết số 03/2006/NQ- HĐTP. Cụ thể: ng-ời đ-ợc giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm
cao độ sẽ có trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.
2.3.2. Ng-ời đ-ợc bồi th-ờng
Người được bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ l người xung quanh được
hiểu là những ng-ời không có mối quan hệ đến việc điều khiển, quản lý nguồn nguy hiểm cao
độ đang hoạt động nh-: hành khách trên các ph-ơng tiện giao thông, ng-ời tham gia giao
thông đối với các ph-ơng tiện giao thông cơ giới khác đang hoạt động, khán giả trong rạp
xiếc, khách tham quan trong v-ờn bách thú nơi nuôi hổ, báo, s- tử
12
Ch-ơng 3
THựC TIễN GIảI QUYếT Và kiến nghị hoàn thiện
quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại
do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
3.1. Thực tiễn giải quyết bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra
Thực tiễn xét xử tại Tòa án những năm qua cho thấy: các vụ tranh chấp về bồi th-ờng thiệt
hại ngoài hợp đồng nói chung, bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra nói
riêng mỗi năm một gia tăng. Thực trạng trên do nhiều nguyên nhân, song cơ bản nhất là các
nguyên nhân sau:
Thứ nhất: Về điều kiện kinh tế- xã hội
Thứ hai: Về cơ sở pháp luật
Thứ ba: Về ý thức pháp luật của công dân
Thứ t-: Công tác xét xử của Tòa án
3.1.1. Tranh chấp do xác định không đúng trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại
3.1.1.1. Trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra bị xác định
là trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại ngoài hợp đồng do hành vi trái pháp luật gây ra
3.1.1.2. Trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại ngoài hợp đồng do hành vi trái pháp luật gây ra
bị xác định là trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra.
3.1.2. Tranh chấp do không xác định đ-ợc nguyên nhân dẫn đến thiệt hại
3.1.3. Tranh chấp do chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ không nhận thức đúng
trách nhiệm của mình
3.1.4. Tranh chấp do không xác đúng mức bồi th-ờng và chủ thể chịu trách nhiệm
bồi th-ờng thiệt hại trong tr-ờng hợp nguồn nguy hiểm cao độ đã đ-ợc giao cho ng-ời
khác chiếm hữu, sử dụng đúng pháp luật.
3.2. Kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật về trách
nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
3.2.1. Bổ sung khái niệm nguồn nguy hiểm cao độ
Nguồn nguy hiểm cao độ là những vật khi hoạt động có khả năng gây ra những thiệt hại
bất ngờ về tính mạng, sức khỏe, tài sản của con ng-ời mặc dù đã đ-ợc áp dụng những biện
pháp cần thiết về bảo quản, trông giữ, vận chuyển, sử dụng theo đúng quy định của pháp luật.
3.2.2. Bổ sung quy định về điều kiện làm phát sinh trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại
do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
Trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra phát sinh khi thỏa
mãn 3 điều kiện:
- Có thiệt hại xảy ra;
- Có việc gây thiệt hại trái pháp luật của nguồn nguy hiểm cao độ;
- Có mỗi quan hệ nhân quả giữa thiệt hại xảy ra với việc gây thiệt hại trái pháp luật của
nguồn nguy hiểm cao độ.
Để tạo cách hiểu chung thống nhất trong mọi tr-ờng hợp, chúng tôi kiến nghị sửa đổi
khon 3 Điều 623 Bộ luật dân sự 2005 theo hướng b cụm từ c khi không có lỗi.
Cụ thể: Chủ sở hữu, ng-ời đ-ợc chủ sở hữu giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm
cao độ phải bồi th-ờng thiệt hại do tự thân sự hoạt động của nguồn nguy hiểm cao độ gây
ra, trừ các tr-ờng hợp sau.
13
3.2.3. Sửa đổi các tr-ờng hợp chủ sở hữu, ng-ời đ-ợc giao chiếm hữu, sử dụng
nguồn nguy hiểm cao độ đ-ợc miễn trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra
Tự thân nguồn nguy hiểm cao độ không thể gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết. Việc quy
định miễn trách nhiệm bồi th-ờng do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra trong tình thế cấp thiết
là không cần thiết và cũng là không hợp lý; hơn nữa cách quy định nh- vậy còn dẫn đến nhiều
cách hiểu khác nhau trên thực tế, gây khó khăn cho công tác áp dụng pháp luật. Vì vậy, chúng
tôi kiến nghị b gây thiệt hại trong tình thế cấp thiết l một trong những trường hợp được
miễn trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra đ-ợc liệt kê tại điểm
b, khoản 3, Điều 623 Bộ luật dân sự và và điểm c, mục 2, phần III Nghị quyết số 03/2006/NQ-
HĐTP.
3.2.4. Hoàn thiện quy định về trách nhiệm bồi th-ờng của ng-ời đ-ợc giao chiếm
hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ hợp pháp
Hoàn thiện quy định về trách nhiệm bồi th-ờng của ng-ời đ-ợc giao chiếm hữu, sử dụng
nguồn nguy hiểm cao độ hợp pháp theo h-ớng cần có sự phân định rõ ràng trách nhiệm bồi
th-ờng thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra trong tr-ờng hợp chủ sở hữu đã chuyển
giao nguồn nguy hiểm cao độ cho ng-ời khác chiếm hữu, sử dụng, theo quan hệ lao động và
theo quan hệ dân sự. Trách nhiệm cụ thể trong từng tr-ờng hợp này chúng tôi đã phân tích tại
mục 2.3.1.2.
3.2.5 Hoàn thiện các quy định về trách nhiệm của ng-ời thứ ba đ-ợc giao lại nguồn
nguy hiểm cao độ
Kiến nghị hoàn thiện các quy định về trách nhiệm của ng-ời thứ ba đ-ợc giao lại nguồn
nguy hiểm cao độ theo h-ớng nh- đã phân tích tại mục 2.3.1.4.
3.2.6. Bổ sung quy định về trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại của Nhà n-ớc trong
tr-ờng hợp nguồn nguy hiểm cao độ thuộc quyền sở hữu, quản lý của nhà n-ớc
Trong tr-ờng hợp nguồn nguy hiểm cao độ thuộc sở hữu của Nhà n-ớc gây thiệt hại cơ
quan quản lý Nhà n-ớc có trách nhiệm bồi th-ờng.
3.2.7. Bổ sung quy định về chủ thể chịu trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn
nguy hiểm cao độ gây ra trong tr-ờng hợp nguồn nguy hiểm cao độ đ-ợc chuyển giao
thông qua hợp đồng mua bán nh-ng ch-a hoàn tất thủ tục sang tên theo qui định của
pháp luật
Trong những tr-ờng hợp này phải xem xét, ng-ời đang chiếm hữu sử dụng nguồn nguy
hiểm cao độ lúc nguồn nguy hiểm cao độ gây thiệt hại là ai? Nếu là ng-ời của bên bán, bên
bán sẽ chịu trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại với t- cách là chủ sở hữu; còn nếu là ng-ời của
bên mua, bên mua sẽ chịu trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại với t- cách là ng-ời đ-ợc giao
chiếm hữu, sử dụng hợp pháp nguồn nguy hiểm cao độ.
3.2.8. Bổ sung quy định về chủ thể chịu trách nhiệm bồi th-ờng thiệt hại do nguồn
nguy hiểm cao độ gây ra trong tr-ờng hợp chủ sở hữu bắt buộc phải giao quyền chiếm
hữu sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ theo quyết định hành chính của cơ quan nhà n-ớc
có thẩm quyền.
Trong tr-ờng hợp này thì ng-ời chịu trách nhiệm bồi th-ờng phải là cơ quan đã ra quyết
định.
3.2.9. Hoàn thiện hệ thống các quy phạm pháp luật về bảo quản, trông giữ, vận
chuyển, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ.
Để tạo điều kiện thuận lợi cho công tác giải quyết bồi th-ờng thiệt hại cũng nh- để bảo
đảm an toàn cho tài sản, tính mạng, sức khỏe của những ng-ời xung quanh, trong thời gian tới,
các nhà làm luật nên nghiên cứu ban hành những bộ chuẩn cho từng nguồn nguy hiểm cao độ,
14
trong đó quy định rõ trách nhiệm của chủ sở hữu, ng-ời đ-ợc giao chiếm hữu, sử dụng nguồn
nguy hiểm cao độ trong việc bảo quản, trông giữ, vận chuyển, sử dụng nguồn nguy hiểm cao
độ.
Theo quy định tại Khoản 1, Điều 623 Bộ luật dân sự 2005, hiện nay, việc tuân thủ các
quy định của pháp luật về bảo quản, trông giữ, vận chuyển, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ
chỉ là trách nhiệm của chủ sở hữu. Điều này là không hợp lý. Chúng tôi kiến nghị nên bổ sung
người được giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ củng phi thực hiện trách
nhiệm này.
Cụ thể, khoản 1 Điều 623 đ-ợc sửa nh- sau:
Chủ sở hữu, ng-ời đ-ợc giao chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ phải tuân
thủ các quy định bảo quản, trông giữ, vận chuyển, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ theo đúng
các quy định của pháp luật.
3.2.10. Hoàn thiện các quy định về bồi th-ờng thiệt hại
Về mức bồi th-ờng:
Do vậy, chúng tôi kiến nghị sửa đổi các quy định về mức bồi th-ờng trong Bộ luật dân sự
2005 và Nghị quyết số 03/2006/NQ- HĐTP theo h-ớng:
- Bên cạnh mức tối đa, các nhà làm luật cũng cần bổ sung mức bồi th-ờng tổn thất tinh
thần tối thiểu, để các thẩm phán có cơ sở giải quyết mức bồi th-ờng trong từng tr-ờng hợp cụ
thể, đảm bảo tính công bằng (dù là t-ơng đối) cho các bên đ-ơng sự trong từng vụ án.
- Nâng cao hơn nữa mức bồi th-ờng tổn thất về tinh thần trong tr-ờng hợp ng-ời bị thiệt
hại về tính mạng. Mức 60 tháng l-ơng tối thiểu nh- hiện nay theo chúng tôi không t-ơng xứng
so với những thiệt hại mà nạn nhân và ng-ời thân phải gánh chịu (thu nhập của nạn nhân trong
cả phần đời còn lại, tình cảm, tinh thần của những ng-ời thân ). Hơn nữa, sẽ là không công
bằng đối với cả ng-ời phải bồi th-ờng và ng-ời đ-ợc bồi th-ờng khi gây thiệt hại về sức khỏe
lại phải bồi th-ờng nhiều hơn gây thiệt hại về sức khỏe; ng-ời không may đã chết lại đ-ợc bồi
th-ờng ít hơn ng-ời còn sống.