Kết cấu động cơ đốt trong - Chương 7

tỉì trủc khuu ca âäüng cå. Tải bçnh chỉïa phêa dỉåïi ca kẹt lm mạt, nỉåïc cọ nhiãût
âäü tháúp lải âỉåüc båm hụt vo âäüng cå thỉûc hiãûn mäüt chu trçnh lm mạt tưn hon.
Hãû thäúng lm mạt cỉåỵng bỉïc mäüt vng kên, nỉåïc sau khi qua kẹt lm mạt lải
tråí vãư âäüng cå do âọ âåỵ phi bäø sung nỉåïc, táûn dủng âỉåüc tråí lải ngưn nỉåïc âãø lm
mạt tiãúp âäüng cå.
Ỉu âiãøm ny ráút thûn låüi âäúi våïi cạc loải xe âỉåìng di, nháút l åí nhỉỵng vng
hiãúm ngưn nỉåïc. Ngy nay hãû thäúng lm mạt kiãøu cỉåỵng bỉïc mäüt vng kên âỉåüc
du
ìng ráút phäø biãún trãn âäüng con ä tä mạy kẹo v âäüng cå ténh tải nhỉ âäüng cå
kamaz-740, âäüng cå zil-130, âäüng cå AMZ-236v.v
Trong âäüng cå tu thu, cọ thãø dng hai kiãøu tưn hon lm mạt: hãû thäúng
lm mạt kiãøu mäüt vng tưn hon håí v hãû thäúng lm mạt cỉåỵng bỉïc kiãøu hai vng.
7.1.3.2.Hãû thäúng lm mạt cỉåỵng bỉïc tưn hon hai vng
Trong hãû thäúng ny (hçnh. 7.4), nỉåïc âỉåüc lm mạt tải kẹt nỉåïc 4 khäng phi
bàòng dng khäng khê do quảt giọ tảo ra m bàòng nỉåïc cọ nhiãût âäü tháúp hån, nhỉ
nỉåïc säng biãøn. Vng thỉï nháút lm mạt âäüng cå nhỉ â xẹt åí hãû thäúng cỉåỵ
ng bỉïc
mäüt vng cn gi l nỉåïc vng kên. Vng thỉï hai våïi nỉåïc säng hay nỉåïc biãøn âỉåüc
båm 6 chuøn âãún kẹt lm mạt âãø lm mạt nỉåïc vng kên, sau âọ lải thi ra säng, ra
biãøn nãn gi l vng håí. Hãû thäúng lm mạt hai vng âỉåüc dng phäø biãún cho âäüng
cå tu thu.







Hçnh 7.4.Hãû thäúng lm mạt cỉåỵng bỉïc kiãøu hai vng tưn hon.
1. Thán mạy; 2. Nàõp xilanh; 3. Van hàòng nhiãût; 4. Kẹt lm mạt; 5. Âỉåìng nỉåïc ra
vng håí; 6. Båm vng håí; 7. Âỉåìng nỉåïc vo vng håí; 8. Båm nỉåïc vng
kên.


Hãû thäúng ny lm viãûc nhỉ sau: nỉåïc ngt lm mạt âäüng cå âi theo chu trçnh
kên, båm nỉåïc (8) âãún âäüng cå âãún lm mạt thán mạy v nàõp xi lanh âãún kẹt lm

64

mạt nỉåïc ngt (4). Nỉåïc ngt trong hãû thäúng kên âỉåüc lm mạt båíi nỉåïc ngoi tu
båm vo do båm (6) qua lỉåïi lc, qua cạc bçnh lm mạt dáưu, qua kẹt lm mạt (4)
lm mạt nỉåïc ngt räưi theo âỉåìng äúng(5) âäø ra ngoi tu.
Khi âäüng cå måïi khåíi âäüng, nhiãût âäü ca nỉåïc trong hãû thäúng tưn hon kên
cn tháúp, van hàòng nhiãût (3) âọng âỉåìng nỉåïc âi qua kẹt lm mạt nỉåïc ngt. Vç váûy,
nỉåïc lm mạt åí vng lm mạt ngoi, nỉåïc âỉåüc hụt tỉì båm (6) qua kẹt lm mạt (4)
theo âỉåìng äúng (5) råi ra ngoi. Van hàòng nhiãût (3) cọ thãø âàût trãn mảch nỉåïc ngt
âãø khi nhiãût âäü nỉåïc ngt lm mạt tháú
p, nọ s âọng âỉåìng nỉåïc âi vo kẹt lm mạt
(4). Lục ny nỉåïc ngt cọ nhiãût âäü tháúp sau khi lm mạt âäüng cå qua van hàòng nhiãtû
(3) räưi theo âỉåìng äúng âi vo båm nỉåïc ngt (8) âãø båm tråí lải âäüng cå.
7.1.3.2.Hãû thäúng lm mạt mäüt vng håí :
Hãû thäúng lm mạt kiãøu mäüt vng håí bn cháút khäng khạc nhiãưu so våïi hãû thäúng
lm mạt cỉåỵng bỉïc vng kên. Trong hãû thäúng ny (hçnh: 7.5) nỉåïc lm mạt l nỉåïc
säng, nỉåïc biãøn, âỉåüc båm 6 hụt vo lm mạt âäüng cå sau âọ theo âỉåìng nỉåïc 4 âäø
ra säng, biãøn. Ỉu âiãøm cå bn ca hãû thäúng ny l âån gin.






Hinh7.5.Hãû thäúng lm mạt mäüt vng håí.
1.Thán mạy; 2. Nàõp mạy; 3.Van hàòng nhiãût; 4.Âỉåìng nỉåïc; 5.Lc lỉåïi; 6. Båm nỉåïc.
Tuy nhiãn åí mäüt säú kiãøu âäüng cå nỉåïc lm mạt âảt âỉåüc 100
o
C hồûc cao
hån. Khi åí nhiãût âäü cao nnỉåïc s bäúc håi. Håi nỉåïc cọ thãø tảo thnh ngay trong ạo
nỉåïc lm mạt (kiãøu bäúc håi bãn trong) hồûc håi nỉåïc bë tảo ra trong mäüt thiãút bi
riãng (kiãøu bäúc håi bãn ngoi). Do âọ cáưn phi cọ mäüt hãû thäúng lm mạt cho âäüng
cå, hãû thäúng ny âỉåüc giåïi thiãûu sau âáy.
7.2.HÃÛ THÄÚNG LM MẠT ÅÍ NHIÃÛT ÂÄÜ CAO
Hãû thäúng lm mạt åí nhiãût âäü cao âỉåüc trçnh by åí âáy bao gäưm hai hãû thäúng
lm mạt chênh l hãû thäúng lm mạt cỉåỵng bỉïc nhiãût âäü cao kiãøu bäúc håi bãn ngoi

65

v hãû thäúng lm mạt cỉåỵng bỉïc nhiãût âäü cao cọ låüi dủng nhiãût håi nỉåïc v nhiãût ca
khê thi. Do váûy, âãø tçm hiãøu âàûc âiãøm, ngun l lm viãûc ca hãû thäúng lm mạt åí
nhiãût âäü cao, ta tçm hiãøu âàûc âiãøm ca hai hãû thäúng trãn.
7.2.1. Hãû thäúng lm mạt cỉåỵng bỉïc nhiãût âäü cao kiãøu bäúc håi bãn ngoi
Trong hãû thäúng ny cọ hai vng ạp sút riãng khạc nhau (trãn hçnh 7.6).
Vng thỉï nháút cọ ạp sút p
1
truưn tỉì bäü tạch håi 3 qua bäü ngỉng 4 âãún båm tưn
hon 6. Quảt giọ 5 dng âãø quảt mạt bäü ngỉng tủ 4. Vng thỉï hai cọ ạp sút p
2
> p
1

truưn tỉì båm tưn hon qua âäüng cå âãún båm tiãút lỉu 2 ca bçnh tạch håi 3, âäü
chãnh ạp sút ∆p = p
2
- p
1
âỉåüc âiãưu chènh båíi båm tiãút lỉu 2. Nỉåïc trong vng cọ
ạp sút cao p
2
khäng säi m chè nọng lãn(tỉì nhiãût âäü t
vo
âãún t
ra
). p sút p
2
tỉång
ỉïng våïi nhiãût âäü säi t
2
> t
ra
nãn nỉåïc chè säi åí bäü tạch håi cọ ạp sút p
1
< p
2.
.


Hçnh 7.6 Så âäư hãû thäúng lm mạt
cỉåỵng bỉïc nhiãût âäü cao kiãøu bäúc
håi bãn ngoi.
1. Âäüng cå; 2. Van tiãút lỉu; 3. Bäü
tạch håi; 4. Bäü ngỉng tủ håi nỉåïc 5.
Quảt giọ; 6. Båm nỉåïc.






7.2.2. Hãû thäúng lm mạt cỉåỵng bỉïc nhiãût âäü cao cọ låüi dủng nhiãût ca håi nỉåïc
v nhiãût ca khê thi
Hãû thäúng lm mạt ny cọ hai vng tưn hon quạ trçnh hoảt âäüng nhỉ sau:
Vng 1: bäü tạch håi 8 âãún båm tưn hon 14 âãún âäüng cå diezel 1 bäü tàng
nhiãût trỉåïc ca nỉåïc tưn hon 5 âãún båm tiãút lỉu 7 bäü tạch håi 8. Nỉåïc tưn hon
trong hãû thäúng tưn hon lm mạt kên nhåì båm 11, båm láúy nỉåïc tỉì bäü tạch håi våïi
ạp sút p
1
âỉa vo âäüng cå våïi ạp sút p
2
. Tỉì âäüng cå nỉåïc lỉu âäüng ra våïi ạp sút
p
2
v nhiãût âäü t
ra
räưi vo bäü tàng nhiãût 5 ,åí âáy nhiãût âäü náng lãn t’
ra
> t
ra
.

Nhỉng do ạp sút ca nỉåïc p
2
tỉång ỉïng våïi nhiãût âäü säi t
2
> t’
ra
> t
ra
nãn
nỉåïc khäng säi trong âäüng cå diezel v c trong bäü tàng nhiãût. Nỉåïc chè säi åí bäü
tạch håi sau khi qua båm tiãút lỉu, tải âáy ạp sút gim tỉì p
2
xúng p
1
våïi

nhiãût âäü
t
1
.

66

Vng 2: Håi tỉì bäü tạch håi 8 qua bäü tàng nhiãût 4, sau âọ vo bäü túcbin 10 räưi
vo bäü ngỉng tủ 11. Nỉåïc lm mạt do håi nỉåïc ngỉng tủ trong bäü pháûn ngỉng tủ 11
âỉåüc båm 12 båm vo bưng chỉïa 13 räưi qua båm 15 âãø båm v bäü tàng nhiãût 6.
Sau âọ qua van âiãưu tiãút tỉû âäüng 9 m vo bäü tạch håi. Nỉåïc lm mạt ca vng tưn
hon ngoi lỉu âäüng qua bçnh lm mạt dáưu, âi lm mạt âènh v qua bäü ngỉng tủ 11
âãưu do båm 16 ca hãû thäúng båm cáúp vo mảch håí âãø piston lm mạt nỉåïc trong
mảch kên.






Hçnh 7.7. Så âäư hãû thäúng lm mạt nhiãût âäü cao cọ låüi dủng nhiãût ca håi nỉåïc v
nhiãût ca khê thi.
1. Âäüng cå; 2. Túc bin tàng ạp ; 3. Âỉåìng thi; 4.Bäü tàng nhiãût cho håi nỉåïc; 5.
Bäü tàng nhiãût cho nỉåïc ra; 6. Bäü tàng nhiãût cho nỉåïc trỉåïc khi vo bäü tạch håi; 7,9. Van
tiãút lỉu; 8. Bäü tạch håi; 10. Túc bin håi; 11. Bäü ngỉng tủ; 12,14,15,16. Båm nỉåïc; 13.
Thng chỉïa nỉåïc.
Náng cao nhiãût âäü nỉåïc lm mạt khäng nhỉỵng ạp dủng åí âäüng cå diezel tu thy
v âäüng cå ténh tải m cn ỉïng dủng trong c âäüng cå diezel v xàng dng trãn ä tä.
Ỉu âiãøm ca hãû thäúng lm mạt åí nhiãût âäü cao l :
Cọ thãø náng cao hiãûu sút lm viãûc ca âäüng cå lãn 6 ÷7%, dng hãû thäúng
lm mạt åí nhiãût âäü cao thç hiãûu sút cọ thãø âảt 0,46 ÷ 0,47 trong khi âọ nãúu dng hãû
thäúng lm mạt thäng thỉåìng chè âảt 0,40 ÷ 0,42.
Gim âỉåüc lỉåüng tiãu hao nỉåïc v khäng khê lm mạt, do âọ cọ thãø rụt gn
kêch thỉåïc bäü tn nhiãût .
Âäút chạy âỉåüc nhiãưu lỉu hunh trong nhiãn liãûu nàû
ng. Nhỉng hãû thäúng lm
mạt ny cng cọ nhỉỵng nhỉåüc âiãøm m cå bn l nhiãût âäü ca cạc chi tiãút mạy cao.
Do âọ cáưn âm bo khe håí cäng tạc ca cạc chi tiãút cng nhỉ cáưn phi dng loải dáưu
bäi trån cho âäüng cå cọ tênh chëu nhiãût täút hån. Ngoi ra âäúi våïi âäüng cå xàng cn
phi chụ âãún hiãûn tỉåüng kêch näø. Khi tàng ạp sút âãø náng nhiãût âäü ca nỉåïc lm

67

mạt trong hãû thäúng, cáưn phi âm bo cạc mäúi näúi âỉåìng äúng, cạc khe håí ca båm
phi kên hån, bäü tn nhiãût phi chàõc chàõn håi.

7.3.KÃÚT CÁÚU CẠC BÄÜ PHÁÛN CHÊNH CA HÃÛ THÄÚNG LM MẠT BÀỊNG
NỈÅÏC
Trong hãû thäúng lm mạt bàòng cháút lng thç sỉû tưn hon ca cháút lng âỉåüc
thỉûc hiãûn mäüt cạch cỉåỵng bỉïc dỉåïi tạc dủng ca båm nỉåïc båm vo ạo lm mạt,
nỉåïc bë hám nọng v qua âỉåìng nỉåïc åí nàõp mạy tråí vãư kẹt nỉåïc. Quảt giọ cọ tạc
dủng lm ngüi nỉåïc âỉåüc nhanh chọng.
7.3.1. Kãút cáúu kẹt l
m mạt
Kẹt lm mạt cọ tạc dủng âãø chỉïa nỉåïc truưn nhiãût tỉì nỉåïc ra khäng khê âãø
hả nhiãût âäü ca nỉåïc v cung cáúp nỉåïc ngüi cho âäüng cå khi lm viãûc. Vç váûy u
cáưu kẹt nỉåïc phi háúp thủ v to nhiãût nhanh. Âãø âm bo u cáưu âọ thç bäü pháûn
tn nhiãût ca kẹt nỉåïc thỉåìng âỉåüc lm bàòng âäưng thau vç váût liãûu ny cọ hãû säú to
nhiãût cao. Kêch thỉåïc bãn ngoi v hçnh dạng ca kẹt lm mạt phủ thüc vo bäú trê
chung, chiãưu cao ca âäüng cå, chiãưu cao ca mui xe, kãút cáúu ca bäü tn nhiãût
nhỉng täút nháút l bãư màû
t âọn giọ ca kẹt lm mạt nãn cọ dảng hçnh vng âãø cho t
lãû giỉỵa diãûn têch chàõn giọ ca quảt âàût sau kẹt lm mạt v diãûn têch âọn giọ ca kẹt
tiãún gáưn âãún mäüt. Trãn thỉûc tãú t lãû âọ chè chiãúm 75 ÷ 80%.
Kẹt lm mạt âỉåüc phán lm hai loải : kẹt lm mạt “nỉåïc- nỉåïc”v kẹt lm mạt
kiãøu “nỉåïc - khäng khê” .
Kẹt lm mạt kiãøu “ nỉåïc-nỉåïc ”: âỉåüc dng trãn âäüng cå cọ hai vng tưn
hon nỉåïc lm mạt nhỉ â nọi trãn trong âọ nỉåïc ngt âi trong äúng, cáúu tảo ca kẹt
nỉåïc náưy cng tỉång tỉû kẹt lm mạ
t dáưu nhåìn bàòng nỉåïc.
Kẹt lm mạt kiãøu “ nỉåïc- khäng khê”: thỉåìng dng trãn cạc loải ä tä mạy kẹo
bao gäưm ba pháưn, ngàn trãn chỉïa nỉåïc nọng tỉì âäüng cå ra, ngàn dỉåïi chỉïa nỉåïc
ngüi âãø vo lm mạt âäüng cå, näúi giỉỵa ngàn trãn v ngàn dỉåïi l gin äúng truưn
nhiãût. Gin äúng truưn nhiãût l bäü phán quan trng nháút ca kẹt lm mạt.
Kêch thỉåïc bãn ngoi v hçnh dạng ca kẹt lm mạt phủ thüc vo bäú trê
chiãưu cao ca âäüng cå, chiãưu cao ca mui xe, kãút cáúu ca bäü tn nhiãût Nhỉng täút
nháút l bãư màût âọn giọ ca kẹt lm mạt nãn cọ dảng hçnh vng âãø cho t
lãû giỉỵa

68

diãûn têch chàõn giọ sau kẹt lm mạt v diãûn têch âọn giọ ca kẹt tiãún gáưn âãún mäüt.
Trãn thỉûc tãú, t lãûû âọ chiãúm 75 - 80%.
Âạnh giạ cháút lỉåüng kẹt lm mạt bàòng hiãûu qu lm mạt cao tỉïc hãû säú truưn
nhiãût ca bäü pháûn tn nhiãût låïn, cäng sút tiãu täún êt âãø dáùn âäüng båm nỉåïc, quảt
giọ. C hai chè tiãu âọ âãưu phủ thüc vo 3 úu täú sau:
• Kh nàng dáùn nhiãût ca váût liãûu lm kẹt tn nhiãût.
• Kh nàng truưn nhiãût âäúi lỉu ca kẹt.
• Kãút cáúu ca kẹt.
KẸT NỈÅÏC HÇNH TÄØ ÄNG
KẸT NỈÅÏC HÇNH ÄÚNG DẺT










Hçnh 7.8.Kãút cáúu kẹt nỉåïc
Âãø gii quút váún âãư thỉï nháút, ngỉåìi ta dng váût liãûu chãú tảo äúng v lạ tn
nhiãût cọ hãû säú dáùn nhiãût cao nhỉ: âäưng, nhäm.
Váún âãư thỉï hai âỉåüc thỉûc hiãûn bàòng cạch tàng täúc âäü lỉu âäüng ca mäi cháút
thi nhiãût (nỉåïc) v mäi cháút thu nhiãût (khäng khê) âãø tàng täúc âäü lỉu âäüng ca mäi
cháút thu nhiãût (khäng khê) âãø tàng hãû säú truưn nhiãût âäúi lỉu ca chụng.
Tuy nhiãn, tàng täúc âäü lỉu âäüng âi hi phi tàng cäng sút tiãu hao cho dáùn
âäüng båm nỉåïc v quảt giọ.
Váún âãư thỉï ba bao gäưm viãûc chn hçnh dạng v kêch thỉåïc ca äúng v lạ
tn
nhiãût, v cạch bäú trê äúng trãn kẹt.






69













Hçnh7.9.Kãút cáúu bäü pháûn tn nhiãût ca kẹt lm mạt kiãøu “nỉåïc khäng khê “
Thäng thỉåìng kẹt lm mạt âỉåüc lm bàòng cạc äúng dẻt, càõm sau trong cạc lạ
tn nhiãût bàòng âäưng thau (hçnh 7.9a). ÄÚng nỉåïc dẻt lm bàòng âäưng cọ chiãưu dy
thnh äúng l (0,13 - 0,20)mm v kêch thỉåïc tiãút diãûn ngang ca äúng l (13 -20)∗(2 -
4)mm. Cn cạc lạ tn nhiãût cọ chiãưu dy khong (0,08 - 0,12)mm.
Cạc äúng âỉåüc bäú trê theo kiãøu song song (hçnh 7.9a) hồûc theo kiãøu so le
(hçnh 6.9.d). Loải so le dng phäø biãún nháút vç hiãûu qu truưn nhiãût ca nọ täút hån
loải song song. Trong mäüt säú trỉåìng håüp, âãø tàng hiãûu qu truưn nhiãût (tàng khäng
âạng kãø), ngỉåìi ta âàût äúng chãú
ch âi mäüt gọc no âọ (hçnh 7.9c).
Âãø tảo xoạy cho dng khäng khê nhàòm tàng hiãûu qu truưn nhiãût, ngỉåìi ta
cn dng äúng dẻt hn våïi lạ tn nhiãût gáúp khục (hçnh 7.9b), trãn lạ dáûp rnh thng,
hồûc dng äùng dẻt hn våïi lạ tn nhiãût hçnh sọng (hçnh 6.9e) v trãn pháưn sọng ca
lạ âọ âỉåüc dáûp lm (chäù cọ säú 1). Hai loải ny cọ hãû säú truưn nhiãût khạ cao, nãn
cng âỉåüc ỉïng dủng räüng ri trãn âäüng cå ä tä. Trãn mäüt säú mạy kẹo v ti nàûng
ngỉåìi ta cn dng äúng trn cọ gán tn nhiãût hçnh xồõn äúc (hçnh 7.9g). Loải ny cọ
ỉu âiãøm l thay thãú do hng học ca tỉì
ng äúng ráút âån gin vç cạc äúng khäng phi
hn vo ngàn trãn v ngàn nỉåïc dỉåïi nhỉ cạc kiãøu äúng dẻt m ghẹp v lm kên bàòng
cạc âãûm cao su chëu nhiãût.

70

Cạc kiãøu bäü pháûn tn nhiãût nãu trãn âáy dng lạ tn nhiãût hồûc gán tn nhiãût
thç äúng tn nhiãût âãưu l äúng nỉåïc.
Trãn mäüt säú ráút êt âäüng cå mạy kẹo ngỉåìi ta cn dng bäü pháûn tn nhiãût äúng
khäng khê hçnh trn hồûc hçnh lủc làng, mang tãn kẹt nỉåïc hçnh “täø äng” (hçnh
6.9h,i). Loải ny êt dng vç hãû säú truưn nhiãût kẹm.
Mún náng cao hiãûu qu truưn nhiãût ca kẹt lm mạt thç phi gim bỉåïc ca
lạ tn nhiãût, bỉåïc ca äúng c theo chiãưu ngang (chiãưu âọn giọ) v c chiãưu sáu
(chiãưu giọ) cng nhỉ tàng chiãưu sáu ca kẹt (tỉïc l tàng säú dy äúng theo chiãưu sáu).
Nhỉng tàng chiãưu sáu nhiãưu cng khäng cọ hiãû
u qu låïn vç ràòng khi hãû säú truưn
nhiãût ca dy äúng â äøn âënh thç nãúu tàng chiãưu sáu lãn 50%, kh nàng tn nhiãût ca
kẹt tàng15% , cn nãúu tàng chiãưu sáu lãn 100% thç kh nàng tn nhiãût cng chè tàng
thãm 20%. Cáưn chụ ràòng cạc biãûn phạp náng cao hiãûu qu trãn âáy âãưu kẹo theo
sỉû gia tàng sỉïc cn khê âäüng ca kẹt. Thäng thỉåìng kẹt nỉåïc dng trãn ä tä sỉïc cn
khê âäüng ca khäng khê qua kẹt khäng vỉåüt quạ 300N/m
2
.
Âạnh giạ kãút cáúu kẹt lm mạt dng trãn ä tä mạy kẹo bàòng hãû säú hiãûu qu v
hãû säú thu gn nhỉ sau:







Hçnh
7.10.
Quan hãû ca hãû säú truưn nhiãût K våïi täúc âäü khäúi ca khäng khê
(
kkkk
ρω
.
) ca cạc loải kẹt lm mạt khi täúc âäü ca nỉåïc l 0,4m/s.
1. Cạc äúng dáù n nỉåïc bäú trê chãúch våïi hỉåïng giọ mäüt gọc 45
0
.
2. Cạc äúng dáùn nỉåïc bäú trê so le
3. Cạc äúng dáùn nỉåïc bäú trê song song
4. Loải kẹt nỉåïc täø ong

0

20

40

60

80

100

4 8 12
ω
kk
.
ρ
kk

1
2
3
4
w/m
2

Hãû säú hiãûu qu
e
lm
N
F
=
η
(m
2
/W)

71

Hãû säú thu gn
k
im
V
F
=
ϕ
(1/m)
Giạ trë ca
η
v
ϕ
nàòm trong khong sau:
η
= (0,14 ÷ 0,20).10
-3
m
2
/W : âäúi våïi ä tä du lëch
η
=(0,20 ÷ 0,41).10
-3
m
2
/W :âäúi våïi ä tä ti
ϕ
= 900 ÷ 1100 (1/m) : trë säú låïn nháút âäúi våïi ä tä du lëch, trë säú nh âäúi våïi
ä tä ti; F
lm
: diãûn têch tn nhiãût ca bäü pháûn tn nhiãût (m
2
); N
e
: cäng sút cọ êch ,
danh nghéa ca âäüng cå (W); V
k
: thãø têch tn nhiãût ca bäü pháûn tn nhiãût (m
3
)
7.3.2.Kãút cáúu ca båm nỉåïc
Båm nỉåïc cọ tạc dủng tảo ra mäüt ạp lỉûc âãø tàng täúc âäü lỉu thäng ca nỉåïc lm
mạt. Båm cọ nhiãûm vủ cung cáúp nỉåïc cho hãû thäúng lm mạt våïi lỉu lỉåüng v ạp
sút nháút âënh. Thỉåìng våïi táưn säú tưn hon khong(7 ÷ 12 ) láưn /phụt. Cạc loải båm
dng trong hãû thäúng lm mạt âäüng cå bao gäưm: båm ly tám, båm piston, båm bạnh
ràng, båm gưng âỉåüc láưn lỉåüt giåïi thiãûu åí pháưn sau.
7.3.2.1.Båm ly tám
Båm ly tám âỉåüc dng phäø biãún trong hãû thäúng lm mạt cạc loải âäüng cå.
Lm viãûc l låüi dủng lỉûc ly tám ca nỉåïc nàòm giỉỵa cạc cạnh âãø däưn nỉåï
c tỉì
trong ra ngoi räưi âi lm mạt.
Hçnh 7.11.Båm nỉåïc
kiãøu ly tám
1,8. Phåït; 2. Trủc båm; 3.
Cạnh båm; 4. Nàõp båm; 5.
Thán båm; 6. Äø bi cáưu; 7.
Puli
Trãn hçnh 7.11. giåïi thiãûu kãút cáúu mäüt loải båm nỉåïc ly tám dng trãn ä tä
làõp åí màût âáưu ca thán mạy v dáùn âäüng quay båm nỉåïc bàòng âai truưn nhåì puli 7.
Nàõp båm 4 v thán båm 5 âỉåüc chãú tảo bàòng gang, cạch båm 3 thỉåìng âỉåüc chãú tảo
bàòng âäưng hồûc cháút do. Âãø gim kêch thỉåïc båm t säú truưn giỉỵa trủc båm nỉåïc
2 v trủc khuu thỉåìng chn gáưn bàòng 1(âäúi våïi âäüng cå cao täúc) v 1,6 (âäúi våïi
âäüng cå täúc âäü tháúp). Nỉåïc åí chäù vo cạch cọ ạp sút: 0,02 -0,04 Mpa v täúc âäü

72

1,0m/s. Cäüt ạp do båm tảo ra khong 0,05 - 0,15 Mpa v täúc âäü nỉåïc trãn âỉåìng
äúng dáùn vo båm khäng vỉåüt quạ 2,5 -3m/s. Cäng sút tiãu hao âãø dáỵn âäüng båm
chiãúm khong 0,5-1,0% cäng sút cọ êch ca âäüng cå tỉïc l (0,005 -0,01)N
e
. Trủc
båm âỉåüc âàût trãn hai äø bi cáưu 6, âãø bao kên dáưu måỵ bäi trån äø bi dng cạc phåït 8 v
bao kên bàòng phåït 1.
Båm ly tám cọ âàûc tênh cáúp nỉåïc âäưng âãưu, kêch thỉåïc v khäúi lỉåüng nh, khäng
äưn v hiãûu sút cao. Tuy nhiãn nhỉåüc âiãøm ca båm li tám l khäng tảo ra âỉåüc
vng ạp tháúp â khi hụt nỉåïc (khäng quạ (2,94 ÷ 4,9).10
4
N/m
2
), do âọ khäng cọ
nàng lỉûc tỉû hụt, nãn trỉåïc khi khåíi âäüng phi nảp âáưy nỉåïc vo äúng hụt v båm,
âäưng thåìi phi x khäng khê hãút ra khi båm. Båm nỉåïc ly tám AMZ236 cọ ngun
l hoảt âäüng tỉång tỉû trãn










Hçnh 7.12. Båm nỉåïc ly tám dng trãn âäüng cå AMZ236
7.3.2.2.Båm piston
Båm nỉåïc kiãøu piston thỉåìng chè âỉåüc dng trong hãû thäúng lm mạt ca
âäüng cå tu thy täúc âäü tháúp.
ÅÍ âäüng cå täúc âäü cao vç âãø trạnh lỉûc quạn tênh ráút låïn ca cạc khäúi lỉåüng
chuøn âäüng ca båm v âãø trạnh hiãûn tỉåüng va âáûp thy lỉûc cho chu trçnh cáúp nỉåïc
khäng liãn tủc ca båm nãn ngỉåìi ta êt dng loải ny.

73

Xem chi tiết: Kết cấu động cơ đốt trong - Chương 7