Bài 21: Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần vương

Bài 21
NHỮNG NỘI CHÍNH
II-Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu :
1-Khởi nghĩa Bãi Sậy ( 1883 – 1892 )
2-Khởi nghĩa Ba Đình ( 1886 – 1887 )
3-Khởi nghĩa Hương Khê ( 1885 – 1896 )
4-Khởi nghĩa Yên Thế ( 1884 – 1913 )
Tiết 2

1-Khởi nghĩa Bãi Sậy ( 1883 – 1892 ) :
Vì sao gọi là cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy ?
Vì Bãi Sậy là căn cứ chính, còn thật chất phong
trào Bãi Sậy có địa bàn hoạt động rất rộng như :
Hưng Yên - Hải Dương - Bắc Ninh.
Lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy là ai ?
Nguyễn Thiện Thuật
Vµi nÐt vÒ tiÓu sö NguyÔn ThiÖn ThuËt
-Nguyện Thiện Thuật sinh
năm 1844, quê ở làng Xuân
Dục, Mĩ Hào, Hưng Yên. Ông
thi đỗ cử nhân năm 1876, sau
đó được phong chức Tán
tương quân vụ tỉnh Hải
Dương.
-Tháng 8/1883, Pháp chiếm
Hải Dương, Nguyễn Thiện
Thuật đã mộ quân mưu chiếm
lại tỉnh lị.
-Tháng 7/1885, được tin Hàm
Nghi xuống chiếu Cần Vương,
ông trở về tổ chức phong trào
kháng chiến ở Hưng Yên.

Lược đồ địa bàn hoạt động của nghĩa quân Bãi Sậy
Vùng căn cứ cuộc khởi nghĩa Nơi HĐ của nghĩa quân
HƯNG YÊN
HÀ NỘI
HAI CỬA SÔNG
VĂN GIANG
KHOÁI CHÂU
BẮC NINH

1-Khởi nghĩa Bãi Sậy ( 1883 – 1892 ) :
Lãnh đạo Địa bàn Hoạt động KQ - YN
Nguyễn
Thiện
Thuật
-Căn cứ
chính thức
+Bãi Sậy
(Hưng Yên)
-Địa bàn :
+Hưng Yên
+Hải Dương
+Bắc Ninh
-Sang cả
+Nam Định
+Quảng Yên
-GĐ 1885-1887:
+Nghĩa quân tập
trung tổ chức lực
lượng
+Xây dựng căn
cứ, bẽ gãy nhiều
trận càn của địch
-GĐ 1888-1892:
+Quyết liệt
+Gây cho Pháp
và tay sai nhiều
thiệt hại
-Căn cứ Bãi Sậy và
căn cứ hai sông bị
Pháp bao vây
-Nguyễn Thiệt Thuật
sang Trung Quốc
-Năm 1892 những
tướng lính còn lại
chuyển sang quân Đề
Thám ở Yên Thế
-Kế tục truyền thống
yêu nước
-Cổ vũ nhân dân ta
tiếp tục đấu tranh

2-Khởi nghĩa Ba Đình ( 1886 – 1887 ) :
Mô tả cấu trúc của
căn cứ Ba Đình như
thế nào ?
Ai là người lãnh đạo
cuộc khởi nghĩa Ba
Đình ?
Trình bày diễn biến
cuộc khởi nghĩa Ba
Đình ?
-Căn cứ Ba Đình được xây dựng
ở ba làng : Mậu Thịnh - Thượng
Thọ - Mĩ Khê thuộc huyện Ngan
Sơn - Tỉnh Thanh Hóa.
-Bao bọc quanh căn cứ là lũy
tre dày đặc và hệ thống hào
rộng, rối đến lớp thành đất cao
3 mét, trên thành có các lỗ châu
mai, phí trong có hệ thống giao
thông hào để tiếp tế ,chiến đấu.
1-Phạm Bành (1827-1887): ở
làng Tương Xá-Huyện Hậu Lộc-
Thanh Hóa
2-Đinh Công Tráng (1842-1887):
ở làng Tràng Xá-Thanh Liêm-Hà
Nam
Trình bày theo
nội dung
trong SGK

2-Khởi nghĩa Ba Đình ( 1886 – 1887 ) :
Lãnh
đạo
Địa bàn Hoạt động KQ - YN
Phạm
Bành
Đinh
Công
Tráng
-Căn cứ
chính thức
+Ba Đình
-Địa bàn :
ở ba làng
+Mậu Thịnh
+Thượng Thọ
+Mĩ Khê
(Nga Sơn –
Thanh Hóa)
-Xây dựng căn cứ
kiên cố, độc đáo
-Xây dựng lực
lượng tập trung có
khoảng 300 người
-Hoạt động chủ yếu
chặn đánh các đoàn
xe, toán lính đi qua
căn cứ gây cho
Pháp nhiều khó
khăn
-Cuộc khởi nghĩa bị
dập tắt sau khi Pháp
mở cuộc tấn công lớn
vào căn cứ, Pháp
cũng bị nhiều thiệt hại
-Quân Pháp triệt hạ ba
làng nhưng không thể
xoá được ảnh hưởng
to lớn của cuộc khởi
nghĩa.
-Thể hiện truyền thống
chiến đấu bất khuất,
cổ vũ tinh thần đấu
tranh của nhân dân ta

3-Khởi nghĩa Hương Khê ( 1885 – 1896 ) :
Lãnh đạo khởi nghĩa Hương Khê là ai ?
Phan Đình Phùng Cao Thắng
-Phan Đình Phùng sinh năm
1847 ở làng Đông Thái xã
Tùng Ảnh huyện Đức Thọ, Hà
Tĩnh.
-Năm 1877 thi đỗ Đình
nguyên Tiến sĩ, từng làm
quan Ngự sự trong triều đình
-Cao Thắng sinh 1864
trong một gia đình nông
dân, quê ở Hàm Lại (Sơn
Lễ-Hương Sơn-Hà Tĩnh).
-Năm 20 tuổi từng tham
gia khởi nghĩa Trần
Quang Cán, từng bị bắt
giam tại nhà lao Hà Tĩnh.

Diễn biến cuộc khởi nghĩa Hương Khê
Vụ Quang
Tháng 8/1892 tập kích
thị xã Hà Tĩnh giải
phóng 700 tù chính trị
Cao Thắng hi sinh
Ngày17/10/1894 ở
núi Vụ Quang tiêu
diệt hàng chục tên
giặc
Sau trận đánh núi Vụ Quang, Phan Đình
Phùng bị thương nặng và hi sinh 28/12/1895
Quảng Bình
Nghệ An
Thanh Hóa
Hà Tĩnh

3-Khởi nghĩa Hương Khê ( 1885 – 1896 ) :
Lãnh
đạo
Địa bàn Hoạt động KQ - YN
Phan
Đình
Phùng
Cao
Thắng
-Căn cứ
chính
+Hương Khê
-Địa bàn họat
động : 4 tỉnh
+Thanh Hóa
+Nghệ An
+Hà Tĩnh
+Quảng Bình
-GĐ 1885-1888:
+Chuẩn bị lực lượng
-Xây dựng căn cứ,
chuẩn bị súng trường,
lương thực
-GĐ 1888-1896:
+Chiến đấu quyết liệt
+Từ 1889 mở nhiều
cuộc tập kích địch
+Chủ động tấn công
thắng nhiều trận lớn
nổi tiếng
-Từ cuối 1893 lực
lượng nghĩa quân bị
hao mòn
-Tháng 10/1893 Cao
Thắng hy sinh ở đồn
Nu
-Ngày 28/12/1895
Phan Đình Phùng hy
sinh → khởi nghĩa
thất bại
-Là cuộc khởi nghĩa
tiêu biểu nhất trong
phong trào Cần
Vương.

4-Khởi nghĩa Yên Thế ( 1884 – 1913 )
Nguyên nhân bùng nổ cuộc khởi nghĩa Yên Thế ?
-Do chính sách cướp bóc
và bình định quân sự của
thực dân Pháp mở rộng
phạm vi chiếm đóng Bắc
Kì.
-Đe dọa đến cuộc sống
những người nông dân và
nhân dân các tộc miền núi
ở vùng Yên Thế họ đã
đứng lên tự vệ chiến đấu
=> Khởi nghĩa bùng nổ
Lãnh đạo cuộc khởi
nghĩa Yên Thế là Ai ?
-Đề Nắm
(Lương Văn Nắm)
-Đề Thám
(Hoàng Hoa Thám)

Vài nét về tiểu sử Đề Thám
-Đề Thám tức là Hoàng Hoa
Thám tên thật là Trương Văn
Thám sinh năm 1858 – 1913 ).
-Quê ở Tiên Lữ (Hưng
Yên), lê Sơn Tây kiếm
sống, sau lại lên Yên Thế
-Lớn lên, ông tham
gia toán quân của Đề
Nắm và nổi tiếng là
người trung thực,
kiên nghị.
Căn cứ Yên Thế
Khởi nghĩa Yên Thế
Nêu diễn biến các giai đoạn của khởi nghĩ Yên Thế ?
4 giai đoạn :
1-GĐ 1884-1892
2-GĐ 1893-1897
3-GĐ 1898-1908
4-GĐ 1909-1913

4-Khởi nghĩa Yên Thế ( 1884 – 1913 ) :
Giai đoạn Diễn biến hoạt động
1884-1892
Đề Nắm
-Đề Nắm đẩy lùi nhiều trận càn quét của Pháp
-Năm 1891 nghĩa quân làm chủ một vùng rộng lớn
-Tháng 3/1892 Pháp huy động 2.200 quân tấn công căn
cứ nghĩa quân. Tháng 4/1892 Đế Nắm bị sát hại
1893-1897
Đề Thám
-Đề Thám trở thành thủ lĩnh tối cao cuộc khởi nghĩa.
-Đề Thám giảng hòa lần I với Pháp và cai quản 4 tổng :
Yên Sơn-Mục Sơn-Nhã Nam-Hữu Thượng
-Tháng 12/1897 giảng hòa lần II chuẩn bị lựa lượng.
1898-1908
Đề Thám
-Nghĩa quân vừa sản xuất vừa luyện tập quân sự chuẩn
1909-1913
Đề Thám
-Sau vvụ đầu độc lính Pháp 1908, Pháp mở nhiều cuộc
hành quân tiêu diệt phong trào nông dân Yên Thế
-Tháng 2/1913 Đề Thám bị sát hại, phong trào tan rã

TRẮC NGHIỆM
Ai là người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy (1885 – 1892 ?
A-Nguyễn Thiện Thuật B-Phạm Bành C-Cao Thắng D-Đề Thám
Nối mốc thời gian theo cuộc khởi nghĩa ?
1-1885 – 1896 A-Khởi nghĩa Bãi Sậy
2-1886 – 1887 B-Khởi nghĩa Hương Khê
3-1884 – 1913 C-Khởi nghĩa Ba Đình
4-1883 – 1892 D-Khởi nghĩa Yên Thế
1-1885 – 1896 B-Khởi nghĩa Hương Khê
2-1886 – 1887 C-Khởi nghĩa Ba Đình
3-1884 – 1913 D-Khởi nghĩa Yên Thế
4-1883 – 1892 A-Khởi nghĩa Bãi Sậy

Xem chi tiết: Bài 21: Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần vương