- Việc bồi thƣờng thiệt hại này có thể vô hình hoặc hữu hình (bồi thƣờng bằng tiền, bằng
vật chất khác ) có thể do các quy định của pháp luật điều tiết, hoặc do thoả thuận giữa các chủ
thể.
1.1.2. Bồi thƣờng thiệt hại khi Nhà nƣớc thu hồi đất để sử dụng vào mục đích an ninh
quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng
Bồi thƣờng thiệt hại khi Nhà nƣớc thu hồi đất để sử dụng vào mục đích an ninh, quốc
phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng là hành vi đƣợc Hiến pháp năm 1992 quy định, đồng
thời tại Điều 27 của Luật Đất đai 1993, Luật Đất đai 2003 và các văn bản hƣớng dẫn nhƣ: Nghị
định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về việc bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định
cƣ khi nhà nƣớc thu hồi đất; Thông tƣ 166/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính
hƣớng dẫn Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004; Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày
25/5/2007 của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu
hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi Nhà
nƣớc thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai; Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009
quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ của
Chính phủ [18,20,40].
1.2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƢỜNG THIỆT HẠI ĐẤT, TÀI SẢN GẮN LIỀN VỚI
ĐẤT VÀ CÁC GIẢI PHÁP HỖ TRỢ
1.2.1. Đối tƣợng và điều kiện đƣợc bồi thƣờng
- Loại đất bị thu hồi: dựa vào phân loại đất theo quy định của pháp luật hiện hành nhƣ đất
nông nghiệp, đất ở, đất chuyên dùng. Cần lƣu ý tới yếu tố nhân tạo, tức là vai trò của con ngƣời
tác động vào đất đai. Ví dụ đối với đất nông nghiệp thì ngoài yếu tố độ phì tự nhiên, cần chú ý
đến độ phì nhân tạo, tức là địa tô chênh lệch II. Với những yếu tố nhân tạo cần xem xét đến vai
trò đầu tƣ của Nhà nƣớc cũng nhƣ của ngƣời sử dụng đất.
- Căn cứ vào loại công trình: mức bồi thƣờng đƣợc tính toán phù hợp với giá trị công
trình gắn liền với đất theo mục đích sử dụng đất đƣợc pháp luật quy định. Việc căn cứ vào loại
công trình để tính toán mức bồi thƣờng thiệt hại phải trả cho ngƣời bị thu hồi đất sẽ làm cho các
chủ dự án tính toán kỹ lƣỡng nhằm tiết kiệm chi phí.
Uỷ ban nhân dân các cấp và chủ dự án là những ngƣời trực tiếp xem xét các yếu tố, điều
kiện liên quan tới việc quy định mức giá bồi thƣờng thiệt hại về đất và tài sản gắn liền với đất khi
nhà nƣớc thu hồi đất [13].
Đối tƣợng và điều kiện đƣợc bồi thƣờng: theo Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày
03/12/2004 của Chính phủ; Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007; Thông tƣ 116/2004/TT-
BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính và Quyết định số 18/2008/QĐ-UBND ngày 29/9/2008
của UBND Thành Phố Hà Nội, ban hành quy định về bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ trên địa
bàn Thành phố Hà Nội; Quyết định 108/2009/QĐ-UBND ngày 29/9/2009 của UBND Thành Phố
Hà Nội, ban hành quy định về bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ trên địa bàn Thành phố Hà Nội.
1.2.2. Xác định giá bồi thƣờng về đất và tài sản trên đất: theo Nghị định số 197/2004/NĐ-CP
ngày 03/12/2004, Nghị định 84/NĐ-CP ngày 15/7/2007 và Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày
13/8/2009 của Chính phủ
Căn cứ vào khung giá các loại đất đƣợc Chính phủ quy định tại Nghị định số
87/1994/NĐ-CP ngày 17/8/1994 của Chính phủ, UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng
quy định giá các loại đất. Đơn giá để tính bồi thƣờng thiệt hại về đất và tài sản trên đất do UBND
tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng Quyết định trên cơ sở theo đề nghị của liên ngành Tài
chính vật giá, Tài nguyên và Môi trƣờng và một số ban nghành liên quan khác.
- Giá đất để tính bồi thƣờng thiệt hại đƣợc xác định trên cơ sở khung giá đất của địa
phƣơng ban hành theo quy định của Chính phủ, đảm bảo giá đất tính bồi thƣờng phù hợp với khả
năng sinh lợi và giá trị chuyển nhƣợng quyền sử dụng đất ở địa phƣơng.
- Bồi thƣờng thiệt hại đối với đất nông nghiệp, lâm nghiệp, đất làm muối, đất có mặt
nƣớc nuôi trồng thuỷ sản thì ngƣời bị thu hồi đƣợc bồi thƣờng bằng đất theo diện tích và hạng
đất của đất bị thu hồi có cùng mục đích sử dụng.
Trong quá trình thực hiện nếu không có đất để bồi thƣờng thì ngƣời bị thu hồi đất đƣợc bồi
thƣờng bằng tiền theo giá quy định ở trên. Nếu đất bị thu hồi là đất do Nhà nƣớc giao sử dụng tạm
thời, đất cho thuê, đất đấu thầu thì ngƣời bị thu hồi không đƣợc bồi thƣờng thiệt hại về đất nhƣng
đƣợc bồi thƣờng thiệt hại về các chi phí đã đầu tƣ vào đất. Ngƣời bị thu hồi đất là ngƣời làm nông
nghiệp nhƣng không thuộc đối tƣợng đƣợc bồi thƣờng, sau khi bị thu hồi đất ngƣời đó không còn đất
để sản xuất nông nghiệp thì chính quyền địa phƣơng xem xét, nếu có điều kiện thì đƣợc giao đất mới
để sản xuất.
- Bồi thƣờng thiệt hại đối với đất ở: Đất bị thu hồi là đất ở thì đƣợc bồi thƣờng thiệt hại
bằng tiền, nhà ở hoặc đất ở khu tái định cƣ (tuỳ thuộc vào thực tế của từng địa phƣơng).
* Bồi thường về nhà, công trình xây dựng trên đất:
- Mức bồi thƣờng đối với nhà và các công trình kiến trúc trên đất đƣợc xác định bằng giá
trị hiện có của nhà và công trình phá dỡ cộng thêm một khoản tiền bằng một tỷ lệ phần trăm trên
giá trị hiện có của nhà và công trình đó, nhƣng mức tối đa không lớn hơn 100% và mức tối thiểu
không nhỏ quá 60% giá trị của nhà và công trình theo giá trị mới có tiêu chuẩn kỹ thuật tƣơng
đƣơng do Bộ Xây dựng ban hành với công trình đã phá dỡ.
- Đối với công trình kết cấu hạ tầng kỹ thuật, mức bồi thƣờng bằng giá trị xây dựng mới của
công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tƣơng đƣơng do Bộ Xây dựng ban hành; nếu công trình không còn sử
dụng thì không đƣợc bồi thƣờng.
- Đối với nhà cấp IV, nhà tạm và công trình phụ mức bồi thƣờng thiệt hại đƣợc tính bằng
giá trị xây dựng mới của nhà, công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tƣơng đƣơng do Bộ Xây dựng
ban hành, theo giá chuẩn tƣơng đƣơng do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng ban
hành theo quy định của Nhà nƣớc.
* Bồi thường thiệt hại các tài sản khác:
- Đối với mồ mả: Bồi thƣờng toàn bộ chi phí về đất đai, đào bốc, di chuyển, xây dựng lại
và các chi phí liên quan trực tiếp. Trƣờng hợp đặc biệt do UBND Thành phố quyết định.
- Đối với cây cối hoa màu: Mức bồi thƣờng thiệt hại với cây hằng năm, vật nuôi, đất có
mặt nƣớc đƣợc tính bằng giá trị sản lƣợng, thu hoạch trong một năm thu năng suất bình quân của
3 năm trƣớc đó với giá trị trung bình của nông sản, thuỷ sản cùng loại tại địa phƣơng.
1.2.3. Tái định cƣ
Thực hiện theo Điều 45 Quyết định 108/QĐ-UBND (Thực hiện Luật cư trú 2006; Điều 4,
Khoản 2 Điều 14, Điều 34 Nghị định 197/2004/NĐ-CP, Điều 5 Nghị định 84/2007/NĐ-CP;
khoản 4 phần 1 Thông tư số 116/2004/TT-BTC, Nghị định số 69/2009/NĐ-CP).
Căn cứ vào kế hoạch phát triển kinh tế của địa phƣơng, căn cứ vào quy mô thực tế của
diện tích đất bị thu hồi, khả năng quỹ đất dùng để bồi thƣờng số hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất
ở phải di chuyển đến nơi khác. UBND thành phố trực thuộc Trung ƣơng quyết định hoặc uỷ quyền
cho UBND quận, huyện quyết định và tổ chức thực hiện lập khu tái định cƣ hoặc tái định cƣ phân tán
cho phù hợp với tình hình thực tế của địa phƣơng.
* Điều kiện bắt buộc đối với khu tái định cƣ:
- Khu tái định cƣ phải xây dựng phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quy hoạch
xây dựng, tiêu chuẩn và quy chuẩn xây dựng.
- Khu tái định cƣ phải đƣợc sử dụng chung cho nhiều dự án.
- Trƣớc khi bố trí đất ở cho các hộ gia đình, cá nhân, khu tái định cƣ phải đƣợc xây dựng
cơ sở hạ tầng đồng bộ đảm bảo đủ điều kiện cho ngƣời sử dụng tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ.
* Bố trí đất ở cho các hộ gia đình tại khu TĐC đƣợc thực hiện theo nguyên tắc sau:
- Ƣu tiên cho các hộ sớm thực hiện kế hoạch GPMB tiếp đó là các hộ thuộc các đối tƣợng
chính sách xã hội, ngƣời có công với cách mạng, gia đình liệt sỹ, thƣơng bệnh binh.
1.2.4. Chính sách hỗ trợ:
Đƣợc thực hiện theo quy định tại Điều 39, 40, 41, 42 và Điều 43 Quyết định
108/2009/QĐ-UBND (Thực hiện Điều 26, 28, 29 và Điều 32 Nghị định 197/2004/NĐ-CP; Khoản 4,5
Điều 4 Nghị định số 17/2006/NĐ-CP; Điều 48 Nghị định 84/2007/NĐ-CP; điểm a, b khoản 1 Điều 27 và
khoản 3 Điều 62 của Bộ Luật Lao động, Nghị định số 69/2009/NĐ-CP)
Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nƣớc thu hồi trên
30% diện tích đất nông nghiệp đƣợc giao, đƣợc hỗ trợ ổn định đời sống trong thời gian 3 tháng
nếu không phải di chuyển chỗ ở và trong thời gian 6 tháng nếu phải di chuyển chỗ ở; trƣờng hợp
phải di chuyển đến các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc có điều kiện kinh tế -
xã hội đặc biệt khó khăn thì thời gian hỗ trợ tối đa là 12 tháng. Mức hỗ trợ bằng tiền cho 01 nhân
khẩu/01tháng tƣơng đƣơng 30 kg gạo tính theo thời giá trung bình tại địa phƣơng.
Khi Nhà nƣớc thu hồi đất của tổ chức kinh tế, hộ sản xuất kinh doanh có đăng ký kinh
doanh, mà bị ngừng sản xuất kinh doanh, thì đƣợc hỗ trợ cao nhất bằng 30% 1 năm thu nhập sau
thuế, theo mức thu nhập bình quân của 3 năm liền kề trƣớc đó đƣợc cơ quan thuế xác nhận; mức
hỗ trợ cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định cho phù hợp với thực tế ở địa phƣơng.
1.3. CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ CHÍNH SÁCH BỒI THƢỜNG THIỆT HẠI KHI NHÀ NƢỚC THU
HỒI ĐẤT Ở VIỆT NAM
1.3.1. Chính sách của Nhà nƣớc về bồi thƣờng thiệt hại cho ngƣời bị thu hồi đất khi Nhà
nƣớc thu hồi đất để sử dụng vào mục đích an ninh quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công
cộng
Từ khi có Luật đất đai năm 2003
Luật đất đai năm 2003 đƣợc Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày
01/7/2004 [23]. Để hƣớng dẫn việc bồi thƣờng, hỗ trợ, TĐC khi Nhà nƣớc thu hồi đất theo
quy định của Luật Đất đai năm 2003, Chính phủ và các Bộ, ngành đã ban hành các văn bản
liên quan: Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004; Nghị định 188/2004/NĐ-CP ngày
16/11/2004; Nghị định 17/2006/NĐ-CP ngày 27/1/2006, Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày
25/5/2007, Nghị định 123/2007/NĐ-CP ngày 27/7/2007, Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày
13/8/2009 và các văn bản khác liên quan.
Trong đó, Nghị định 197/2004/NĐ-CP quy định rõ ràng nhất về công tác bồi thƣờng, hỗ
trợ TĐC khi Nhà nƣớc thu hồi đất. Bao gồm cả đất sử dụng cho các dự án sản xuất kinh doanh,
khu chế xuất, khu du lịch, khu đô thị mới, khu công nghiệp, khu vui chơi giải trí, khu dân cƣ tập
trung và các dự án đầu tƣ phát triển khác đã đƣợc cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định
và đất sử dụng xây dựng các công trình phục vụ công ích và công cộng khác không nhằm mục
đích kinh doanh của địa phƣơng do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng quyết định
[13].
1.3.2. Những vấn đề tồn tại cần đƣợc nghiên cứu về bồi thƣờng giải phóng mặt bằng
Vấn đề bồi thƣờng GPMB ở Việt Nam đã đƣợc đặt ra từ rất sớm, Nghị định 151/TTg ngày
14/4/1959 đã ban hành quy định thể lệ tạm thời về trƣng dụng đất; Thông tƣ 1792/TTg ngày
11/01/1970 của Chính Phủ quy định một số điểm tạm thời về bồi thƣờng nhà cửa, đất đai, cây cối lâu
niên, các hoa màu cho nhân dân ở những vùng xây dựng kinh tế mới. Sau khi Luật đất đai ra đời và
bƣớc vào thời kỳ đổi mới thì bồi thƣờng GPMB đã đƣợc chú trọng xử lý đồng bộ phù hợp với giai
đoạn mới. Quyết định số 186/HĐBT ngày 31/5/1990 về bồi thƣờng thiệt hại đất nông nghiệp, đất có
rừng khi chuyển sang sử dụng mục đích khác cùng với hàng loạt các văn bản pháp quy mới về những
vấn đề có liên quan nhƣ giá đất, quy hoạch đã hình thành một hệ thống chính sách và tổ chức cho
công tác bồi thƣờng GPMB và cho đến nay sau nhiều lần bổ sung chúng ta hiện đang áp dụng Nghị
định 197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004 về bồi thƣờng hỗ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất
là chủ yếu. Bên cạnh đó là nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ Quy định bổ
sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình
tự, thủ tục bồi thƣờng, hỗ trợ, tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai
và mới nhất là Nghị định 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy
hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ.
Nghiên cứu kỹ nội dung các văn bản pháp quy trên đây thấy rõ một điều là các chính
sách bồi thƣờng GPMB là xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và đƣợc điều chỉnh tích cực để phù hợp
với các biến động của tình hình quản lý sử dụng đất đai. Trên thực tế đã có tác dụng tích cực
trong việc đảm bảo sự cân đối và ổn định trong phát triển, khuyến khích đƣợc đầu tƣ và cơ bản
giữ đƣợc nguyên tắc công bằng. Tuy vậy, nếu so với những yêu cầu mới thì vẫn còn một số vấn
đề bất cập đó là:
- Đối với các dự án đầu tƣ không kinh doanh, thời gian thi công kéo dài tiến độ thi công
bị ngắt quãng đã gây ra sự lãng phí lớn và ảnh hƣởng đến chất lƣợng công trình.
- Nhiều nơi việc bồi thƣờng GPMB đƣợc thực hiện bằng các biện pháp hành chính đã dẫn
tới sự khiếu kiện của nhân dân kéo dài không thể giải quyết đƣợc. Trong sự khiếu kiện đó cái
chính vẫn là ngƣời dân không thoả mãn với sự bồi thƣờng của các chủ dự án hoặc sự định giá bồi
thƣờng thiếu công bằng, không sát với giá thị trƣờng ở thời điểm đó.
1.4. CHÍNH SÁCH BỒI THƢỜNG THIỆT HẠI Ở MỘT SỐ NƢỚC TRÊN THẾ GIỚI
VÀ Ở MỘT SỐ THÀNH PHỐ TẠI VIỆT NAM
1.4.1. Các nƣớc trên thế giới
Tại Trung Quốc
Pháp luật đất đai của Trung Quốc có nhiều nét tƣơng đồng với pháp luật đất đai của Việt
Nam. Tuy nhiên nhìn về tổng thể việc chấp hành pháp luật của ngƣời Trung Quốc rất cao. Việc
sử dụng đất đai tại Trung Quốc thực sự tiết kiệm, Nhà nƣớc Trung Quốc hoàn toàn cấm việc mua
bán chuyển nhƣợng đất đai. Do vậy thị trƣờng đất đai gần nhƣ không tồn tại mà chỉ có thị trƣờng
nhà cửa.
Về bồi thƣờng thiệt hại về đất đai: do đất đai thuộc sở hữu nhà nƣớc nên không có chính
sách bồi thƣờng thiệt hại. Khi nhà nƣớc thu hồi đất, kể cả đất nông nghiệp, tuỳ trƣờng hợp cụ
thể, nhà nƣớc sẽ cấp đất mới cho các chủ sử dụng bị thu hồi đất.
Về phƣơng thức bồi thƣờng thiệt hại: Nhà nƣớc thông báo cho ngƣời sử dụng đất biết
trƣớc việc sẽ bị thu hồi đất trong thời hạn một năm. Ngƣời dân có quyền lựa chọn các hình thức
bồi thƣờng bằng tiền hoặc bằng nhà tại khu ở mới. Tại thủ đô Bắc kinh và thành phố Thƣợng
Hải, ngƣời dân thƣờng lựa chọn bồi thƣờng thiệt hại bằng tiền và tự tìm chỗ ở mới phù hợp với
công việc, nơi làm việc của mình.
Về giá bồi thƣờng thiệt hại, tiêu chuẩn là giá thị trƣờng, mức giá này cũng đƣợc Nhà
nƣớc quy định cho từng khu vực và chất lƣợng nhà, đồng thời đƣợc điều chỉnh rất linh hoạt cho
phù hợp với thực tế, vừa đƣợc coi là Nhà nƣớc tác động điều chỉnh tại thị trƣờng đó. Đối với đất
nông nghiệp việc bồi thƣờng thiệt hại theo tính chất của đất và loại đất (tốt, xấu).
Về tái định cƣ, các khu tái định cƣ và các khu nhà ở đƣợc xây dựng đồng bộ và kịp thời,
thƣờng xuyên đáp ứng yêu cầu nhiều loại căn hộ với các nhu cầu sử dụng khác nhau. Các chủ sử
dụng phải di chuyển đều đƣợc chính quyền quan tâm đến điều kiện về việc làm, đối với các đối
tƣợng chính sách xã hội đƣợc nhà nƣớc chú ý và có chính sách xã hội riêng [1].
đạt so với mức sống trƣớc khi có dự án. Đối với các dự án có di dân TĐC, việc lập kế hoạch,
thiết kế nội dung di dân là yếu tố không thể thiếu ngay từ khi chu kỳ đầu tiên của việc lập dự án
đầu tƣ và những nguyên tắc chính phải đề cập đến gồm:
+ Nghiên cứu kỹ phƣơng án khả thi của các dự án để giảm thiểu việc di dân bắt buộc, vấn
đề khó tránh đƣợc khi triển khai thực hiện các dự án.
+ Ngƣời bị ảnh hƣởng phải đƣợc bồi thƣờng và hỗ trợ để triển vọng kinh tế, xã hội
của họ nói chung ít nhất cũng thuận lợi nhƣ trong trƣờng hợp không có dự án.
+ Các dự án về TĐC phải đạt hiệu quả ở mức càng cao càng tốt.
+ Ngƣời bị ảnh hƣởng đƣợc thông báo đầy đủ, đƣợc tham khảo ý kiến chi tiết về các
phƣơng án bồi thƣờng TĐC.
+ Các chủ đầu tƣ đặc biệt chú ý đến tầng lớp những ngƣời nghèo nhất, trong đó có những
ngƣời không hoặc chƣa có quyền lợi hợp pháp về đất đai, tài sản, những hộ gia đình do phụ nữ
làm chủ.[1]
1.4.2. Tình hình bồi thƣờng giải phóng mặt bằng ở một số thành phố tại Việt Nam
Trên thực tế triển khai, việc chuyển đổi đất đai để có đất sử dụng cho các dự án đầu tƣ
phát triển kinh tế đã và đang đƣợc thực hiện khá mạnh ở các tỉnh, thành phố thuộc các vùng kinh
tế trọng điểm (ở Bắc Bộ là tứ giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh - Lạng Sơn; ở
Trung Bộ là các tỉnh ven biển Thừa Thiên Huế - Đà Nẵng - Quảng Nam - Quảng Ngãi - Bình
Định - Phú Yên - Khánh Hòa; ở Nam Bộ là các tỉnh miền Đông gồm thành phố Hồ Chí Minh -
Bà Rịa Vũng Tàu - Đồng Nai - Bình Dƣơng - Long An - Tiền Giang). Trong thời gian hiện nay,
hầu hết các thành phố có mức độ phát triển kinh tế cao đều có nhu cầu chuyển đổi đất đai rất lớn.
Đồng thời, cách thức triển khai pháp luật ở các thành phố này cũng có những đặc thù khác nhau.
1.4.2.1. Thành phố Hải Phòng
Tại Hải Phòng, cùng với sự phát triển của đất nƣớc, các dự án đầu tƣ có sử dụng đất tại
thời điểm này bắt đầu gia tăng. Trong quá trình thực hiện, UBND Thành phố và các ngành chức
năng vừa làm vừa nghiên cứu để hoàn thiện chính sách trên cơ sở đảm bảo quyền lợi chính đáng
của ngƣời bị thu hồi đất, tuân thủ các chính sách của Nhà nƣớc và quy định của pháp luật. Trong
thời gian qua, công tác bồi thƣờng GPMB đã đƣợc các ngành, các cấp thực hiện tuy còn nhiều
vƣớng mắc, song phần nào cũng giải quyết đƣợc vấn đề bàn giao mặt bằng cho các dự án. Trong
thời gian từ 15/11/2002 đến 21/6/2007, ngành địa chính đã cùng với các ngành có liên quan tổ
chức kiểm kê, lập phƣơng án bồi thƣờng cho 151 dự án trong đó đã chi trả xong tiền bồi thƣờng
cho 126 dự án với diện tích đất 1055 ha, kinh phí bồi thƣờng 302,96 tỷ đồng, hoàn thành phƣơng
án bồi thƣờng trình UBND thành phố phê duyệt cho dự án với diện tích 300,10 ha, giá trị bồi
thƣờng 115 tỷ đồng. Năm 2011 đang triển khai kiểm kê, lập phƣơng án bồi thƣờng cho 139 dự
án với diện tích chiếm đất là 1368,69 ha. Các huyện, quận, thị xã đã kiểm kê, lập phƣơng án bồi
thƣờng cho 108 dự án, đã chi trả xong tiền bồi thƣờng cho 79 dự án, còn 29 dự án đang tiến hành
kiểm kê lập phƣơng án bồi thƣờng và trình phê duyệt (huyện An Hải 25 dự án, huyện Kiến Thụy
7 dự án, huyện Thủy Nguyên 11 dự án, quận Ngô Quyền 21 dự án, quận Hồng Bàng 28 dự án,
quận Kiến An 33 dự án và Thị xã Đồ Sơn 14 dự án).
1.4.2.2. Thành phố Đà Nẵng
Đà Nẵng là một thành phố không lớn, mới đƣợc thành lập là một thành phố trực thuộc
Trung ƣơng trên cơ sở tách thành phần thành phố Đà Nẵng cũ và khu vực ngoại vi từ tỉnh Quảng
Nam trƣớc đây (thành lập ngày 06/11/1996). Ngay từ khi mới thành lập, lãnh đạo thành phố đã
có chủ trƣơng tập trung vào quy hoạch, phát triển hạ tầng cho một đô thị hiện đại, sử dụng quỹ
đất làm nội lực để phát triển. Trong giai đoạn 2001 - 2005, Đà Nẵng đã cho chuyển 3,821 ha từ
đất nông nghiệp, đất sử dụng vào mục đích quốc phòng, đất chƣa sử dụng sang sử dụng vào mục
đích phát triển khu công nghiệp, dịch vụ và mở rộng đô thị (theo báo cáo kế hoạch sử dụng đất
giai đoạn 2006 - 2010 của Thành phố Đà Nẵng) [35]. Và đã đạt đƣợc nhiều hiệu quả về kinh tế -
xã hội, tăng trƣởng GDP đạt mức 11,56%, bình quân GDP trên đầu ngƣời từ 392 USD (1996)
đến nay là 1164 USD (2007). Đà Nẵng đã có cách tiếp cận đất đai riêng, sử dụng giá trị của đất
đai là nguồn thu chính cho ngân sách thành phố từ đó tổ chức quy hoạch lại không gian thành
phố, phát triển hạ tầng cho toàn thành phố, tổ chức tái định cƣ trên diện rộng, thực hiện thu hồi
đất kết hợp với điều chỉnh đất đai theo quy hoạch và đấu giá đất hoặc giao đất trực tiếp cho các
dự án đầu tƣ. Tất cả những công việc từ quy hoạch lại thành phố, mở rộng tới thu hồi đất, điều
chỉnh đất đai, tái định cƣ đều do UBND thành phố tổ chức thực hiện trực tiếp. Trong việc tính
toán bồi thƣờng về đất, Đà Nẵng cũng là địa phƣơng tính toán giá trị phần đất bị thu hồi, phần
đất còn lại ven đƣờng với giá trị tăng thêm do con đƣờng đó mang lại. Đây là một biện pháp tạo
sự công bằng giữa ngƣời bị thu hồi toàn bộ thửa đất, ngƣời bị thu hồi một phần đất. Cơ chế
chuyển đổi đất đai tại Đà Nẵng là cơ chế chuyển đổi đất đai bắt buộc trên nguyên tắc đạt đƣợc
đồng thuận giữa lãnh đạo thành phố và ngƣời dân. Trong nhiều trƣờng hợp ngƣời dân không
đồng thuận với quyết định của lãnh đạo thành phố về đất đai, trực tiếp chủ tịch UBND thành phố
đã đối thoại trực tiếp với dân để tìm kiếm sự đồng thuận. [35]
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG CÁC DỰ ÁN PHÁT TRIỂN
CÔNG TRÌNH CÔNG CỘNG TẠI HÀ NỘI
2.1. KHÁI QUÁT CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG TẠI HÀ NỘI
Kết quả thực hiện
Năm 2012, theo Ban chỉ đạo giải phóng mặt bằng Hà Nội cho biết: hiện trên địa bàn
Thành phố đang có 1.047 dự án liên quan đến thu hồi đất, GPMB với tổng diện tích đất thu hồi là
10.358ha. Trong đó, 7 tháng đầu năm 2012, đơn vị này đã hoàn thành công tác GPMB với 110
dự án (gồm 67 dự án hoàn thành xong toàn bộ và 43 dự án hoàn thành theo phân kỳ đầu tƣ), với
diện tích đất đã GPMB đƣợc đạt 749,70 ha đất (70% so với cùng kỳ của năm 2011), chi trả hơn
4965 tỷ đồng tiền bồi thƣờng, hỗ trợ cho 17.367 tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và bố trí tái định
cƣ cho 564 hộ. Hiện trên địa bàn các quận, huyện, thị xã, các chủ đầu tƣ đang tích cực triển khai
hơn 60 dự án trọng điểm theo kế hoạch của Bộ GTVT và theo Chƣơng trình số 07-CTr/TU của
Thành phố (trong đó có 17 dự án chƣa xong thủ tục GPMB và 17 dự án không phải thực hiện
GPMB). 17 dự án trọng điểm của thành phố đang đƣợc khẩn trƣơng hoàn thiện các thủ tục pháp
lý để triển khai công tác GPMB, thực hiện dự án. Một số dự án đã cơ bản hoàn thành và bàn giao
mặt bằng từng phần cho chủ đầu tƣ để đảm bảo tiến độ khởi công, thi công nhƣ: Cung Hữu nghị
Việt Trung (Từ Liêm); cầu Nhật Tân và đƣờng dẫn 2 bên đầu cầu (Đông Anh, Tây Hồ); đƣờng
nối từ cầu Nhật Tân đến sân bay Nội Bài (Đông Anh, Sóc Sơn); đƣờng sắt đô thị Cát Linh - Hà
Đông (Hà Đông)…
Dù đánh giá công tác bồi thƣờng, hỗ trợ tái định cƣ GPMB các dự án trên địa bàn thành phố 7
tháng đầu năm 2012 đã đạt đƣợc kết quả nhất định, song hiện ở một số dự án tiến độ xử lý dứt
điểm những tồn tại để bàn giao toàn bộ mặt bằng cho chủ đầu tƣ còn chậm so với yêu cầu chỉ
đạo của Chính phủ và UBND thành phố (nhƣ tại các dự án đƣờng cao tốc Nội Bài - Lào Cai,
đƣờng cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, cải tạo nâng cấp Quốc lộ 32, Quốc lộ 3 mới đoạn Hà Nội -
Thái Nguyên…). Trong những tháng cuối năm 2012, UBND Thành phố và các quận, huyện, thị
xã sẽ tập trung chỉ đạo, điều hành để đảm bảo hoàn thành xong công tác thu hồi đất, GPMB tại
các dự án trọng điểm là: cầu Nhật Tân và đƣờng dẫn 2 bên đầu cầu (Đông Anh, Tây Hồ); đƣờng
cao tốc Nội Bài - Lào Cai (Sóc Sơn); đƣờng cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (Gia Lâm, Long Biên);
đƣờng nối từ cầu Nhật Tân đến sân bay Nội Bài (Sóc Sơn)…
2.2. DỰ ÁN XÂY DỰNG CẦU NHẬT TÂN
Kết quả điều tra, xác định các đối tƣợng và điều kiện đƣợc bồi thƣờng ở dự án đầu tƣ xây
dựng xây dựng cầu Nhật Tân
2.2.3.1 . Khó khăn và vướng mắc
Đây là một dự án có diện tích thu hồi đất lớn và đƣợc chia làm hai giai đoạn (giai đoạn I
và giai đoạn II).
Trong quá trình tiến hành bồi thƣờng GPMB, Ban bồi thƣờng đã kiên trì, chủ động bồi
thƣờng và làm tốt công tác dân vận cũng nhƣ phối hợp chặt chẽ, có hiệu quả với chính quyền địa
phƣơng và đang tiến hành xây dựng cơ sở hạ tầng.
Mặc dù là một dự án lớn xong trong công tác bồi thƣờng GPMB khá thuận lợi do quá
trình thực hiện đã tiến hành kê khai chi tiết đến từng hộ. Các ban ngành cùng chính quyền địa
phƣơng đã thực hiện tốt công tác tuyên truyền vận động nhân dân có đất bị thu hồi nhận bồi
thƣờng kịp thời GPMB.
UBND Thành phố cũng có một số cơ chế, chính sách quan tâm đến đời sống nhân dân nhƣ
ban hành quy định việc giao đất làm dịch vụ, quy hoạch khu tái định cƣ cho hộ gia đình, cá nhân có
đất nông nghiệp bị thu hồi để xây dựng dự án.
* Khó khăn, vướng mắc:
a. Trên địa bàn quận Tây Hồ:
- Do phải xem xét việc bố trí đất để xây dựng nhà khách Bộ Quốc phòng và khớp nối
đƣờng nội bộ CIPUTRA, đƣờng tổ 45 cụm 7 phƣờng Phú Thƣợng với nút giao thông Phú
Thƣợng nên công tác lập chỉ giới đƣờng đỏ điều chỉnh và hồ sơ phạm vi GPMB đã có phần
chậm trễ.
- Đến nay tổ công tác đã cơ bản lập biên bản kiểm đếm xong diện tích đất nông
nghiệp. Phƣờng Phú Thƣợng còn khoảng 75 hộ vẫn không hợp tác cho tổ công tác vào kiểm
đếm đo đạc, Hội đồng GPMB quận chỉ đạo lấy số liệu lƣu trữ tại phƣờng làm cơ sở xây
dựng phƣơng án bồi thƣờng hỗ trợ.
- UBND quận Tây Hồ và UBND phƣờng đã có thông báo về việc trích thửa, đo đạc kỹ
thuật thửa đất đối với các hộ dân đất ở. Ban QLDA Hạ tầng Tả Ngạn đã phối hợp với Công ty
TNHH Nhà nƣớc 1 thành viên Địa chính Hà Nội tiến hành trích thửa đối với các hộ dân tổ dân
phố; nhƣng các hộ gia đình không đồng ý cho vào trích thửa với lý do đơn giá bồi thƣờng đất là
thấp, không đảm bảo đủ điều kiện mà họ vốn phải đƣợc và đề nghị đƣợc tái định cƣ bằng đất,
không chấp thuận phƣơng án bồi thƣờng về định mức diện tích đất theo quy định của Thành phố.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét