Kinh nghiệm nâng cấp
Xem bai viet bang font ABC
PCWorld VN 11/99
Trong thời đại PC miễn phí, bạn có cần đại tu máy cũ của mình không? Bài này hướng dẫn
14 cách làm cho hệ thống của bạn chạy nhanh hơn, tốt hơn.
Cách đây không lâu, bạn đã bỏ ra hơn 2000 USD mua một PC mới với cấu hình: bộ xử lý
Pentium 166 MHz, 16MB RAM và đĩa cứng 2GB. Rõ ràng là không rẻ, nhưng bạn đã có sức mạnh
tính toán mà nhiều người từng mơ ước.
Vào thời điểm cuối 1999, khi làm việc với chiếc máy tính này, trong đầu bạn lại nảy sinh một loạt
tính từ không mấy dễ chịu: chậm chạp, chật hẹp, thiếu thốn. Đơn giản là máy tính của bạn không
đủ sức theo kịp với các ứng dụng đòi hỏi cao hiện nay, đơn cử như Windows 2000. Hơn nữa, các
cửa hàng máy tính gần như cho không các hệ thống mới có tính năng tương tự như máy của bạn.
Trong thời đại các PC được bán rẻ, gần như cho không, việc gì bạn phải nâng cấp máy hiện
có? Trước hết, các sản phẩm nâng cấp hiện nay tính năng cũng như máy mới, và rẻ hơn bao giờ
hết. Bên cạnh đó, máy tính mà bạn thực sự muốn có cũng phải đến 1500, 2000 USD hoặc hơn.
Ngay cả những hệ thống được trang bị CPU mới nhất và nhiều tính năng nhất cũng chưa chắc đã
hấp dẫn.
Tóm lại, máy bạn đang dùng cũng có thể mạnh ngang với loại PC giá thấp tốt nhất nếu được
nâng cấp đúng cách. Mua những thành phần thích hợp, bạn có thể duy trì cho hệ thống cũ làm
việc thêm một - hai năm nữa, đến khi các máy mới mạnh hơn, rẻ hơn và hấp dẫn đến nỗi không
cưỡng lại được.
Tuy nhiên đừng đi quá xa. Nguyên tắc giới hạn: nếu bạn phải chi hơn 400 USD để kéo dài thêm
thời gian làm việc của PC là một năm, hoặc phải bổ sung thêm hơn 3 thành phần, thì không đáng
tiền và cũng không đáng công để nâng cấp (nguyên tắc này chỉ áp dụng cho các thành phần bên
trong như CPU, RAM và ổ cứng, chứ không phải với thiết bị ngoại vi như màn hình, máy in hay
máy quét).
Nâng cấp một cách thông minh đòi hỏi đầu tư có suy nghĩ và có kế hoạch. Dưới đây là hướng
dẫn nâng cấp hàng năm về mọi thứ từ RAM, thay thế CPU đến các phương án lưu trữ, modem tốc
độ cao, các loại cổng mới như USB và IEEE 1394; và cả thời điểm khi nào thì nâng cấp, khi nào
không. Hướng dẫn còn giúp bạn đảm bảo để máy cũ có thể du hành sang thiên niên kỷ mới mà
không bị sự cố Y2K.
Bạn đã có đầy đủ các dụng cụ vặn ốc vít chưa? Hãy bắt đầu.
Tăng tốc: Nâng cấp RAM và CPU
Nếu mục tiêu của bạn là tăng tốc độ cho máy tính cũ, thì bổ sung bộ nhớ và thay thế CPU là hai
nâng cấp hiệu quả nhất. RAM rẻ và dễ cài đặt, vì thế chẳng mấy khó khăn khi quyết định nâng cấp
bộ nhớ tới mức hợp lý, chẳng hạn 64MB nếu bạn muốn chạy Windows 98 hoặc Office 2000 với
tốc độ tối ưu. Hiện tại, giá RAM khoảng 1,5 - 4 USD/MB tùy loại, kích thước và hãng sản xuất.
Nâng cấp bộ xử lý là việc phức tạp hơn. Nếu hệ thống mà bạn cần giá hơn 1000 USD và bạn
không muốn chi số tiền lớn như vậy, thì một CPU mới (kèm bổ sung thêm RAM nếu cần) có thể là
thay thế hiệu quả tạm thời. Chi phí? Từ 90 đến 400 USD. Tuy nhiên nâng cấp bộ xử lý chỉ bắt
nguồn từ vấn đề tài chính; nó không thể tăng tốc độ PC của bạn lên ngang tầm các hệ thống có bộ
xử lý nhanh nhất như Pentium III và Athlon. Muốn như vậy bạn phải thay bo mạch chủ (xem mục
"Bo mạch chủ của mọi nâng cấp - The Mother(board) of All Upgrades" tại
www.pcworld.com/nov99/upgrade).
Nhờ bộ nhớ
Nâng cấp RAM không cải thiện đáng kể tốc độ như bạn có thể đạt được với nâng cấp bộ xử lý,
nhưng bạn sẽ nhận thấy sự khác biệt, nhất là khi làm việc với nhiều ứng dụng cùng lúc. Bản thân
việc nâng cấp rất đơn giản, chỉ là cắm một hoặc nhiều module bộ nhớ vào khe cắm trên bo mạch
chủ; vấn đề là phải chọn đúng loại module thích hợp cho PC của bạn. Hãy tham vấn sách hướng
dẫn hay Web site của nhà sản xuất PC, hoặc mua RAM của nhà cung cấp nào có thông tin về sự
tương thích giữa RAM và các hệ thống, như Crucial (www.crucial.com) hay Kingston
(www.kingston.com). Nên nhớ là có thể bạn phải bổ sung cả cặp module nhớ (xem thêm các thủ
thuật phần cứng trong www.pcworld.com/jul99/hwtips để chọn RAM).
Nhóm thử nghiệm đã nâng cấp một PC Hewlett-Packard Vectra VL5 Series 5 - máy tính thời kỳ
1996 có CPU Pentium 166 (không MMX) - từ 16MB RAM lên 64MB. Phí tổn gần 100 USD với 10
phút, và điểm tốc độ theo PC World-Bench tăng từ 78 lên 90, nghĩa là 15%. Đây không phải là
bước cải thiện lớn (điểm 90 chưa bằng nửa số điểm của một hệ thống mới nằm trong danh sách
10 PC tiết kiệm hàng đầu), nó đáng giá với chi phí thấp và bớt được những khó khăn - nhất là khi
bạn thường xuyên chuyển đổi giữa các ứng dụng, làm việc với các bảng tính hay file đồ họa lớn,
hoặc thực hiện những công việc đòi hỏi nhiều bộ nhớ.
Nếu 64MB RAM là tốt thì 128MB chắc phải tốt hơn? Không hẳn như vậy. Với hệ thống HP
Vectra, tốc độ còn giảm khi được nâng cấp lên 128MB; nếu bạn vận hành PC với các bộ chip cũ
430FX, 430HX, 430VX hay 430TX của Intel, kết quả cũng như vậy. Các bộ chip này có giới hạn
memory-caching, làm giảm tốc độ khi bộ nhớ tăng quá 64MB. Những bộ chip hệ thống mới hơn và
những bo mạch sử dụng bộ chip không phải của Intel thì không gặp vấn đề này. Mặc dù vậy, trên
64MB tốc độ thường tăng ít.
Tuy nhiên nếu dự định nâng cấp lên Windows 2000, có thể bạn cần đến 128MB RAM. Thử
nghiệm tốc độ chưa được tiến hành với hệ điều hành mới này, nhưng tính năng quản lý bộ nhớ
của nó hơn hẳn so với Windows 95 và 98 và có thể tận dụng tốt hơn dung lượng trên 64MB (với
điều kiện PC không sử dụng một trong số chip nêu trên). Chỉ nâng cấp RAM không thôi thì không
thể làm cho hệ thống cũ đáp ứng được những tính năng của Win 2000, ít nhất bạn cũng muốn có
một PC cỡ Pentium II. Hệ thống hiện thời của bạn càng cũ thì khả năng bo mạch, card video hay
các thành phần khác không tương thích hoàn toàn với hệ điều hành mới càng lớn. Tóm lại: nếu
bạn dự kiến sử dụng Windows 2000 trong tương lai gần, đòi hỏi hệ thống phải nâng cấp toàn diện,
thì phương án thông minh nhất là mua một PC mới có cài sẵn Windows 2000.
Cần một bộ não mới
Nâng cấp bộ xử lý không còn là thứ xa xỉ như thời mà các sản phẩm OverDrive của Intel thịnh
hành. Ba nhà sản xuất - Evergreen Technologies, Kingston Technology và PowerLeap - cung cấp
CPU nâng cấp trên cơ sở nhiều loại bộ xử lý khác nhau bao gồm K6-2, K6-III của AMD và Celeron
của Intel (bạn không thể cắm Pentium III hoặc ngay cả Pentium II vào bo mạch Pentium hiện thời
của bạn vì các chip mới đó có kèm theo card plug-in không tương thích với khe cắm mà các CPU
cũ sử dụng).
Nghe có vẻ đáng sợ nhưng thực chất phần lớn các nâng cấp CPU không phức tạp hơn nhiều so
với nâng cấp RAM. Tuy nhiên công việc có rườm rà hơn. Trước khi nâng cấp CPU, bạn cần kham
khảo Web site của nhà sản xuất (hoặc trực tiếp) về khả năng tương thích với PC của mình. Mặc
dù đã tương thích, vẫn có thể nảy sinh vấn đề. Chẳng hạn, khi thử nghiệm, cả TurboChip 233 (149
USD) và TurboChip 366 (209 USD) nâng cấp đều không làm việc với PC HP Vectra Pentium 166.
Theo thông tin của Kingston tại Web site thì chỉ có TurboChip 366 mới không tương thích với hệ
thống trên.
Nếu hệ thống của bạn không hoạt động với một CPU nâng cấp nào đó, bạn có thể làm cho nó
tương thích bằng cách nâng cấp BIOS ghi lại được (flash upgrade) nhờ các trình tương ứng.
Unicore cung cấp các BIOS giá khoảng 60 - 70 USD, giải quyết được nhiều vấn đề tương thích.
Tuy nhiên nên nhớ là bo mạch chủ sẽ tiêu tan nếu quá trình ghi BIOS bị hỏng - chẳng hạn mất
điện khi tiện ích flash đang thực hiện nâng cấp. Thay thế chip BIOS mới sẽ phục hồi bo mạch chủ,
nhưng chi phí này nằm ngoài chế độ bảo hành máy tính.
* BIOS; 60 - 70 USD; Unicore; www.unicore.com
* TurboChip 233 và 366; 149 USD và 209 USD; Kingston Technology; www.kingston .com.
Thủ thuật với card Evergreen
AcceleraPCI của Evergreen là một kiểu nâng cấp CPU mới. Bởi vì là card PCI, nó có thể dùng
chip Intel Celeron (các chip Celeron không cắm vừa vào máy tính cũ). Card này còn chứa SDRAM
riêng; đưa nó vào khe cắm PCI trống bất kỳ trong hệ thống, CPU và bộ nhớ của nó sẽ thay thế cho
CPU và bộ nhớ trên bo mạch chủ của PC.
Nếu bạn đang cân nhắc AcceleraPCI, hãy tải và chạy tiện ích phần mềm đánh giá từ Web site
của Evergreen, chỉ trong vài phút nó sẽ cho biết card này có phù hợp với PC của bạn không. Nếu
hệ thống của bạn có bus PCI thì có khả năng phù hợp, nhưng Evergreen khuyên không nên dùng
card này với các máy 486 hay Pentium II.
Tác giả bài này đã thử nghiệm AcceleraPCI 433/64 (399 USD) có Celeron 433 MHz và 64MB
RAM. Card nâng cấp này dễ cài đặt hơn các nâng cấp CPU truyền thống vì không phải làm động
tác tháo chip cũ ra khỏi khe cắm CPU của PC rồi lại cắm chip mới vào. Chỉ sau 15 phút là hệ thống
nâng cấp có thể hoạt động, và kết quả thật ấn tượng: máy HP đạt điểm 158 của WorldBench 98,
gấp đôi so với ban đầu có 16MB RAM, và tốc độ tăng 76% so với khi nâng cấp lên 64MB mà
không nâng cấp CPU.
Tuy nhiên PC đã nâng cấp này vẫn chậm hơn PC Celeron 433 là 19%. Đó là vì các hệ thống
mới được hưởng những công nghệ tăng tốc khác mà máy cũ không có, như loại bộ nhớ mới hơn,
ổ cứng nhanh hơn, hệ thống đồ họa mạnh hơn.
AcceleraPCI có một vấn đề tồn tại, có lẽ liên quan đến driver hay bộ chip đồ họa: hệ thống nâng
cấp không chịu tắt hoàn toàn bởi nút Windows Start. Mỗi khi bạn tắt nó bằng nút này, nó sẽ khởi
động lại.
* AcceleraPCI 433/64; 399 USD; Evergreen Technologies; www.evertech.com.
PowerLeap: một sản phẩm nâng cấp khác
So với thiết kế card PCI mới của Evergreen, PL-K6-III (199 USD) của PowerLeap là cách nâng
cấp CPU truyền thống hơn. Nó có bộ xử lý AMD K6-III 400 MHz với bộ điều chỉnh công suất và
điện thế, ở dạng module thay thế cho CPU hiện thời. Bạn có thể dùng nó nâng cấp cho các PC
Pentium, Pentium MMX, AMD K5 và K6, các CPU Cyrix.
Mặc dù PL-K6-III đòi hỏi phải tháo CPU hiện thời và thay bằng cái mới, nhưng việc cài đặt
không phức tạp hơn mấy so với card AcceleraPCI. Phần lớn các CPU đều có mấu để bạn dễ dàng
bẩy nó lên khỏi khe cắm; sau đó cắm CPU mới vào khe, phải đảm bảo các chân không bị cắm sót
hoặc cong; kéo mấu xuống để giữ chặt; rồi cắm nguồn điện cho PC. Quá trình này chiếm khoảng
15 phút, trừ phi CPU bị kẹt bởi một thành phần khác như khoang ổ đĩa chẳng hạn. Trong trường
hợp này, trước hết bạn phải tháo bộ phận gây cản trở ra.
Khác với Evergreen, PowerLeap không cung cấp tiện ích kiểm tra xem PC có tương thích với
nâng cấp hay không. Nếu hệ thống của bạn không có trong danh sách các máy tương thích và
không tương thích trên Web site của công ty, bạn đành phải thử vận may của mình. Ngoài ra,
hướng dẫn cài đặt của PowerLeap còn gây thêm nhầm lẫn vì nó đưa ra nhiều thông số thiết lập
phức tạp cho các CPU khác nhau mà không chỉ rõ là chúng áp dụng cho bộ xử lý nâng cấp chứ
không phải CPU ban đầu của máy tính.
Nâng cấp này có thể tăng tốc độ cho máy. Khi cài đặt nó trong hệ thống thử nghiệm HP Vectra
Pentium 166 đã được nâng cấp lên 64MB RAM, điểm PC WorldBench 98 của hệ thống tăng đến
169 - 88% so với khi chỉ nâng cấp 64MB RAM, và hơn gấp đôi so với ban đầu là 16MB RAM. Điểm
này thấp hơn 18% điểm của hệ thống K6-III-400 mới với 64MB RAM; không có gì đáng ngạc nhiên
vì hệ thống K6 có thêm tính năng cải thiện tốc độ là card đồ họa AGP 16MB RAM.
ở đây, PC cũng gặp phải khó khăn giống như với nâng cấp của Evergreen là không tắt được
hoàn toàn bằng nút lệnh Windows Start. PowerLeap cho biết tại Web site của họ có tiện ích sửa lỗi
này.
* PowerLeap PL-K6-III; 199 USD; PowerLeap; www.powerleap.com.
Bo mạch chủ trên card
PowerLeap sẽ đưa ra một loại card bao gồm: CPU, phân hệ đồ họa, âm thanh, modem 56 kbps,
nối mạng ethernet, và các kết nối cho ổ đĩa - thực chất là thay thế bo mạch chủ, bạn có thể cài đặt
dễ dàng bằng cách cắm nó vào một trong các khe cắm của bo mạch chủ. Dự kiến ra mắt vào
tháng 11/99, phiên bản đầu tiên của nâng cấp này sẽ là card ISA giá dưới 300 USD gồm có AMD
K6-III 400 MHz hoặc hơn, 64MB RAM, adapter đồ họa Trident 3D với 8MB RAM và bộ chip Apollo
của VIA. Phiên bản card PCI sẽ có tiếp theo sau.
Trong khi đó, Evergreen đã sẵn sàng sản phẩm thay thế CPU cho các hệ thống Pentium II đầu
tiên như model 233 MHz, ra đời cách đây khoảng 2 năm rưỡi. Sản phẩm đầu tiên là Performa 400
sẽ sử dụng Celeron-400 với giá 199 USD. Phiên bản Celeron-500 là Performa 500 giá 300 USD
đang được tiến hành.
Không gian đĩa: giới hạn cuối cùng - Nâng cấp phương tiện lưu trữ
Các bộ xử lý mới và lượng RAM lớn có thể tăng tốc cho PC cũ, nhưng để làm việc được bạn
cần có không gian trên đĩa cứng - và cần nhiều. Cài đặt cơ bản Windows 98 tốn khoảng 125MB
đĩa cứng; Microsoft Office 2000 chiếm 190 đến 650MB. Nếu bạn muốn chuẩn bị sẵn sàng cho
Windows 2000, hãy để dành 650MB cho hệ điều hành này.
Tất nhiên bạn còn phải có chỗ chứa tài liệu và các file khác trên đĩa cứng, và nếu bạn làm việc
với các ảnh số hóa, video hay audio, các file của bạn sẽ nhanh chóng từ megabyte phình lên mức
gigabyte. Nếu còn đang dùng ổ 1GB đến 3GB thì rõ ràng bạn phải nâng cấp ổ đĩa mới. Tuy nhiên
ổ cứng không phải là khả năng lưu trữ duy nhất; các phương tiện tháo lắp, CD-R/CD-RW hay
băng từ đều phù hợp với nhu cầu của bạn.
Do dung lượng lớn và rẻ tiền, đĩa cứng thực sự là bửu bối trong vương quốc PC. Hiện nay,
dung lượng 4GB đến 8GB là hơi nhỏ, phổ biến là loại 13GB đến 18GB, còn các model 20GB đến
28GB đang ngày càng xuất hiện nhiều hơn. IBM dự kiến trong tháng 11/99 sẽ đưa ra ổ 37GB với
giá khoảng 420 USD.
ở mức thấp, ổ Seagate U8 8,4GB chỉ còn có 105 USD. Nhưng để có đủ chỗ cho các ứng dụng
tương lai, tốt nhất bạn nên kiếm một ổ trong khoảng 17GB đến 20GB, chẳng hạn Barracuda ATA
20,4GB của Seagate giá 219 USD. Bạn cũng có thể chọn một trong số các ổ đĩa được giải Best
Buy của PC World Mỹ mới đây (www.pcworld.com/oct99/hard_drives): WD Caviar của Western
Digital hoặc DiamondMax Plus 5120 của Maxtor; cả hai đều có dung lượng 20,4GB; ổ Maxtor đắt
hơn nhưng tốc độ cao hơn.
* DiamondMax Plus 5210; 350 USD; Maxtor; www.maxtor.com
* Seagate U8 và Barracuda ATA; 105 và 219 USD; Seagate; www.seagate.com
* WD Caviar; 279 USD; Western Digital; www.westerndigital.com
Bắt tay vào việc
Cài đặt đĩa cứng mới là nâng cấp phổ biến, nhưng cũng không phải là công việc dành cho
những người kém thành thạo. Quá trình này sẽ mất 2 hay 3 giờ đồng hồ. Bạn không những cần
mở thùng máy mà còn phải loay hoay với cả mớ dây nhợ, thiết lập jumper và lắp đĩa vào trong PC.
Nếu cảm thấy khó khăn, bạn nên thuê cửa hàng vi tính nào đó.
Muốn tự lắp đặt, bạn cần kiểm tra để đảm bảo ổ cứng có đầy đủ cáp, sách hướng dẫn và phần
mềm để sao nội dung ổ cứng cũ sang ổ mới (tham khảo thêm
www.pcworld.com/may99/upgrade_guide). Các ổ Seagate rất dễ cài đặt: mỗi ổ đĩa có kèm theo
hướng dẫn cài đặt cơ bản in ngay trên ổ đĩa, một cuốn hướng dẫn từng bước, phần mềm phân
tích cấu hình PC rồi in ra những chỉ dẫn theo từng trường hợp cụ thể.
Mọi PC sản xuất sau năm 1994 đều có giao tiếp ổ cứng EIDE chuẩn trên bo mạch chủ, vì vậy
bạn có thể cài đặt bất kỳ ổ cứng EIDE nào thế hệ mới nhất. Loại ổ SCSI tốc độ cao thường đắt
hơn ổ EIDE cùng kích thước ít nhất 100 USD và đòi hỏi có card bổ sung, thiết kế cho các ứng
dụng như file server mạng. Bạn sẽ không nhận thấy sự chênh lệch tốc độ khi chạy các ứng dụng
máy để bàn điển hình từ ổ SCSI.
Nếu PC của bạn đã quá 3 năm thì thường là BIOS của nó không thể xử lý trực tiếp các ổ cứng
lớn hơn 8,4GB. May mắn là mỗi ổ đĩa có kèm theo phần mềm cài đặt khắc phục được giới hạn
này. Nhưng có thể bạn muốn nâng cấp cả BIOS. Nâng cấp BIOS không chỉ cho phép cài đặt ổ
cứng lớn mà còn đảm bảo cho PC xử lý đúng về thời gian khi bước sang tháng 1/2000 (xem mục
"Nâng cấp thế kỷ").
Đừng hy vọng đạt tốc độ tối đa của ổ cứng mới khi cài đặt nó trên PC cũ. Những ổ mới thường
có giao tiếp EIDE phiên bản mới nhất, là UltraDMA/66 hay UltraATA/66, về lý thuyết có thể truyền
dữ liệu với tốc độ 66 megabit/giây. Nhưng chỉ những PC gần đây nhất mới có hỗ trợ UltraDMA/66
trên bo mạch chủ; phần lớn những PC sản xuất trong 3 năm trở lại đây đều hỗ trợ UltraDMA/33.
Những PC cũ hơn thường hỗ trợ EIDE Mode 4, chạy bằng nửa tốc độ của UltraDMA/33.
Rất may là tất cả các ổ UltraDMA/66 đều làm việc với giao diện EIDE cũ, và hậu quả về tốc độ
không đáng kể lắm như bạn tưởng. Ví dụ ổ đĩa kết nối qua UltraDMA/33 chậm hơn 20% so với
qua UltraDMA/66. Nhưng nếu muốn tận dụng tối đa tốc độ, hãy cài đặt bo mạch bổ sung
UltraDMA/66 cùng với ổ cứng mới của bạn. Bo mạch Ultra66 của Promise Technology giá khoảng
59 USD, và vì nó là Plug and Play nên cài đặt khá dễ dàng.
* Ultra66; 59 USD; Promise Technology; www.promise.com
ZIP, ORB và JAZ
Có một thời, nếu cần không gian lưu trữ dữ liệu lớn, bạn phải mua ổ đĩa tháo lắp với hàng
chồng đĩa. Sự xuất hiện của các ổ cứng lớn, rẻ tiền đã thay đổi điều này, nhưng vẫn còn nhiều lí
do để đầu tư cho phương tiện lưu trữ tháo lắp: chúng rất thuận tiện trong việc trao đổi các file quá
lớn, sao lưu và lưu trữ dữ liệu, cũng như bảo vệ những thông tin mật.
Khả năng lựa chọn ổ đĩa tháo lắp càng được mở rộng từ khi Iomega đưa ra ổ Zip đầu tiên cách
đây vài năm. Riêng Iomega đã có hơn nửa tá model, từ ổ Zip cổng song song 100MB (khoảng 100
USD) đến ổ Jaz SCSI 2GB (350 USD). ổ Orb của Castlewood Systems (200 USD) rất đáng giá vì
mỗi đĩa 2,2GB của nó chỉ có 30 USD (trong khi một đĩa Jaz 2GB là 125 USD, nếu mua 3 đĩa thì
mỗi cái 100 USD).
Cài đặt ổ tháo lắp trong (internal) cũng tương tự như thay ổ cứng chuẩn (để chứa được ổ đĩa,
máy tính của bạn phải có khoang trống phía ngoài).
Bạn cũng có thể chọn model lắp ngoài (external), chỉ đơn giản cắm vào cổng song song của
máy tính. Nhưng những ổ loại này bao giờ cũng chậm hơn nhiều so với loại lắp trong. Để có tốc
độ cao hơn, hãy chọn ổ lắp ngoài nối qua cổng USB của PC (xem mục "USB, DVD và những thứ
khác"). Thử nghiệm cho thấy Zip USB 100MB External của Iomega nhanh hơn gấp 4 lần loại cổng
song song (xem thêm thông tin về các ổ tháo lắp trong bài "Ôổ tháo lắp sẽ thay thế đĩa mềm?" PC
World VN số 6/99, tr. 45 hoặc www.pcworld.com/jun99/removable).
* Các ổ Zip và Jaz; 100 - 350 USD; Iomega; www.iomega.com
* Orb 2,2GB; 200 USD; Castlewood Systems; www.castlewood.com
CD-RW phục vụ công việc và giải trí
Đối với phương tiện lưu trữ tháo lắp dễ chia sẻ và thực sự rẻ, không gì có thể đánh bại nổi CD
ghi được. Ngay cả với dung lượng tối đa tương đối khiêm tốn là 650MB (CD-RW khoảng 620MB),
chúng vẫn là phương tiện lý tưởng để sao lưu các file dữ liệu luôn sẵn sàng truy cập hoặc lưu trữ
các file mà thỉnh thoảng bạn mới cần tới. Và không thể quên một công dụng phổ biến nhất của nó:
chứa những bản nhạc mà bạn ưa thích.
Hầu hết các ổ CD ghi được hiện nay là loại ghi lại được nhiều lần, nghĩa là bạn có thể ghi trên
cả đĩa CD-R trắng ghi một lần (1 USD/đĩa) và CD-RW ghi nhiều lần (10 USD/đĩa). Giá ổ CD-RW rẻ
nhất là dưới 200 USD. Trước khi mua phải kiểm tra yêu cầu hệ thống của ổ đĩa, thông thường bạn
cần có ít nhất Pentium-166, 32MB RAM, ổ cứng UltraDMA/33 để truyền dữ liệu đủ nhanh khi tạo
CD. Nhớ để dành ít nhất 1GB trống trên đĩa cứng cho quá trình này.
ổ DVD ghi được hay DVD-RAM là một lựa chọn khác. Đĩa loại này chứa được 4,7GB dữ liệu,
nhưng giá ổ đĩa thì khá đắt, tới 750 USD. Điều quan trọng là chưa có chuẩn thống nhất, vì vậy đĩa
DVD ghi bằng ổ DVD-RAM của nhà sản xuất này có thể không đọc được trên ổ khác. Lời khuyên:
bạn nên chờ một năm nữa để chuẩn được thiết lập và giá hạ bớt.
Đến với băng từ
Nếu bạn chuyển sang sử dụng một đĩa cứng khổng lồ thì cũng nên nâng cấp hệ thống sao lưu.
Bạn có thể sử dụng ổ tháo lắp như Orb, nhưng ổ này phù hợp với việc sao lưu có lựa chọn những
dữ liệu quan trọng hơn là sao lưu toàn bộ đĩa cứng. Ngay cả khi phần mềm sao lưu có nén dữ
liệu, thì việc sao lưu nguyên một ổ cứng 10GB chắc phải tốn 3 đĩa Orb.
Thay vì như vậy, hãy cân nhắc dùng ổ băng từ với một cuộn băng có đủ dung lượng để chứa
toàn bộ ổ cứng. Nếu ổ cứng của bạn lớn, ổ băng từ dung lượng cao như HP Colorado 14GB của
Hewlett-Packard là thích hợp nhất. Colorado phiên bản EIDE lắp trong giá 235 USD, phiên bản
cổng song song lắp ngoài tốc độ chậm hơn giá 289 USD; mỗi cuộn băng khoảng 40 USD.
Hầu hết các ổ băng từ đều có thể thiết lập để sao lưu file tự động, nhưng bạn vẫn phải tự đổi
băng, và tốt nhất nên cất các băng sao lưu ở một chỗ an toàn. Như vậy khi ổ cứng bị trục trặc, bạn
hoàn toàn có thể phục hồi lại công việc của mình.
* HP Colorado 14GB; 235 - 289 USD; Hewlett-Packard; www.hp.com
Cải thiện hình ảnh: Nâng cấp màn hình
Những gì bạn thấy được khi sử dụng PC phụ thuộc chủ yếu vào màn hình và card đồ họa của
hệ thống. Tuy không phải máy tính cũ nào cũng đòi hỏi phải nâng cấp màn hình, thực tế màn hình
tốt đem lại lợi ích cho mọi người kể cả dùng bảng tính lẫn chơi trò chơi.
Màn hình mới và lớn hơn thường cho hình ảnh sáng sủa, rõ nét hơn. Cài đặt màn hình chỉ tốn
vài giây mà chẳng cần công cụ gì, và nếu mua màn hình bây giờ bạn vẫn có thể sử dụng nó với
PC mua sau này.
Khi nâng cấp, bạn nên bỏ qua các model 15 inch và nhắm đến loại 17 inch như Diamond Plus
71 giá 369 USD của Mitsubishi, được chọn là sản phẩm Best Buy trong tháng 11 của tạp chí PC
World Mỹ. Với màn hình cỡ lớn như vậy, bạn có thể chạy Windows với độ phân giải 1024x768, số
điểm nhiều hơn 63% so với chế độ 800x600, hiển thị lượng thông tin tại một thời điểm nhiều hơn
hẳn. Điều này mang lại lợi ích cho mọi ứng dụng, nhất là những công việc như chế bản. Màn hình
19 inch còn tốt hơn nữa và ngày càng rẻ hơn - VisionMaster 450 của Iiyama giá 459 USD. Tuy
nhiên bạn sẽ phải dành khá nhiều chỗ cho loại màn hình lớn này.
* Diamond Plus 71; 369 USD; Mitsubishi; www.mitsubishi-display.com
* VisionMaster 450; 459 USD; Iiyama; www.iiyama.com
LCD: mỏng, hiện đại, đắt tiền
Khi mua màn hình mới, có thể bạn sẽ chọn một trong số các LCD (màn hình tinh thể lỏng)
phẳng đang được ưa chuộng. Chúng chiếm ít chỗ, các model tốt cho hình ảnh tươi sáng và rõ nét.
Nhưng do qui trình sản xuất phức tạp nên giá LCD cao, và còn cao trong một thời gian nữa.
Trừ phi ngân quĩ của bạn vô hạn, chắc bạn sẽ phải chọn màn hình cỡ trung bình: LCD model 15
inch giá trong khoảng 1000 đến 1200 USD. Princeton DPP560 là sản phẩm Best Buy, giá 1085
USD. DPP560 là model số hóa (xu hướng chủ yếu của các LCD hiện nay), vì vậy nó đòi hỏi phải
cài đặt card đồ họa số hóa kèm theo. Điều này làm cho quá trình nâng cấp lâu hơn và việc sử
dụng màn hình với PC mua sau này cũng sẽ phức tạp hơn.
* Princeton DPP560; 1085 USD; Princeton; www.princetongraphics.com
Sự rắc rối của card
Cũng như màn hình, card đồ họa mới ngày càng rẻ hơn và cao cấp hơn - nhưng không có
nghĩa là phải nâng cấp. Nếu bạn sử dụng PC chủ yếu để tạo tài liệu trong trình xử lý văn bản, tính
toán các con số trong bảng tính hay duyệt Web, card đang dùng đã đủ tốt. Tuy nhiên, nếu thường
phải làm việc với các ứng dụng đồ họa 3D như phần mềm hoạt họa hay chơi game, bạn sẽ muốn
có một card với chip đồ họa 3D mới nhất. Nếu PC không có khe cắm AGP dành riêng, bạn cần
chọn card đồ họa PCI như 3D Blaster Banchee của Creative Labs giá 80 USD. Card này cho tốc
độ 3D xuất sắc, khiến cho các gamer không đắn đo khi nâng cấp.
Trường hợp PC có khe cắm AGP, card đồ họa mới với bộ xử lý mạnh và nhiều RAM có thể tăng
tính năng đồ họa của PC cũ lên ngang tầm các hệ thống mới. Với bộ xử lý đồ họa mới và 32MB
RAM, card Millennium G400 giá 199 USD của Matrox đủ sức mạnh cáng đáng các game phức tạp
nhất hiện nay. Nếu bạn đang chạy Windows 98 và có hai màn hình, G400 cho phép trải giao diện
làm việc trên cả hai màn hình này.
32MB RAM của Millennium G400 cho tốc độ tốt hơn và hình ảnh sinh động hơn, nhưng card với
16MB cũng đủ dùng cho các ứng dụng nghiệp vụ, phần lớn các game và thậm chí cả soạn thảo
hình. Khi mua card nhớ lưu ý tốc độ của RAMDAC là chip chuyển đổi hình ảnh trên PC thành các
tín hiệu analog red (đỏ), green (lục), blue (lam) cho màn hình sử dụng. RAMDAC càng nhanh thì
hình ảnh càng uyển chuyển (đặc điểm này rất hữu dụng đối với các trò chơi). Để có tốc độ tối ưu,
hãy chọn RAMDAC tốc độ tối thiểu 250 MHz.
Lưu ý: PC có các khe cắm PCI và AGP đời đầu dễ bị trục trặc với các card đồ họa mới. PC của
bạn cần tương thích với đặc tả PCI 2.0 hoặc PCI 2.1 hay 2x AGP. Sách hướng dẫn kèm theo PC
hoặc Web site của nhà sản xuất có thể cho bạn biết điều này. Một hệ thống trang bị PCI có tuổi
đời khoảng 4 - 5 năm có thể hỗ trợ PCI 1.0. Còn PC trang bị AGP với hơn 2 năm tuổi thường hỗ
trợ AGP 1X. Phần lớn các bo mạch AGP hiện thời đều làm việc được trong khe cắm AGP 1X
nhưng không cho tốc độ tối đa.
* 3D Blaster Banshee; 80 USD; Creative Labs; www.soundblaster.com
* Millennium G400; 199 USD; Matrox; www.matrox.com/mga
Quan trọng là driver
Cài đặt một card đồ họa mới nói chung là đơn giản. Vì tất cả các card đồ họa hiện nay là Plug
and Play, Windows sẽ nhận biết card mới sau khi bạn cài đặt nó và hướng dẫn bạn từng bước
thiết lập driver cần thiết.
Tuy nhiên trước khi cài đặt card, bạn cần tải driver mới nhất từ Web site của nhà sản xuất.
Driver đi kèm card không chắc là bản mới nhất; card bạn mua có thể đã nằm trong kho của cửa
hàng một thời gian, trong lúc đó nhà sản xuất luôn cải tiến driver để sửa lỗi và tăng tốc độ.
USB, DVD và những thứ khác: Công nghệ mới cho PC cũ
Ngay cả khi đã nâng cấp bộ xử lý cho PC cũ, tăng RAM, cài đặt ổ cứng lớn và bổ sung mới card
đồ họa cùng màn hình lớn, hệ thống của bạn vẫn không hoàn toàn hiện đại. Có những công nghệ
khác phân biệt PC mới với model cũ: cổng USB, ổ DVD-ROM, modem 56 kbps v.v Bạn cũng có
thể bổ sung những thành phần này cho hệ thống của mình, nhưng hãy thận trọng: một số cần có,
số khác không nên động tới.
USB trở thành hiện thực
Sau nhiều năm trăn trở, cuối cùng USB đã thực sự vào cuộc. Chuột, bàn phím, modem, máy in,
ổ đĩa lắp ngoài, loa và scanner dựa trên chuẩn USB đã ra đời, và những thiết bị khác cũng đang
hình thành. USB đem lại nhiều lợi ích bao gồm tốc độ xuất sắc (12 mbps/giây), Plug and Play thực
sự và khả năng tráo đổi nóng (nối và ngắt các thiết bị ngoại vi mà không cần tắt PC).
Nếu PC của bạn được sản xuất trong vòng 3 năm trở lại đây, nó có thể có sẵn cổng USB (một
cặp jack hình chữ nhật nhỏ ở mặt sau máy). Nếu không có, bạn có thể bổ sung hỗ trợ USB bằng
một nâng cấp khá rẻ. Trước hết, kiểm tra trong hướng dẫn của PC xem hệ thống có hỗ trợ USB
trên bo mạch chủ không. Nếu có, bạn cần thêm adapter (10 - 20 USD) để kết nối bo mạch chủ với
mặt sau máy. Nếu không, bạn có thể mua card add-in như 2-Port USB Upgrade của Entrega
(khoảng 30 USD).
Nên nhớ là bạn cần có Windows 98 để tận dụng được lợi thế của USB. Windows 95 OSR2
(phiên bản kèm theo hầu hết các PC ra đời trong vòng một năm trước khi có Win 98) hỗ trợ USB
trên lý thuyết, thực tế nhiều thiết bị ngoại vi USB như ổ đĩa Iomega USB Zip không làm việc với
Windows 95.
Một giao tiếp tốc độ cao bạn có thể không cần đến là IEEE 1394. Còn được gọi là FireWire (của
Apple Computer) và I.Link (của Sony), IEEE 1394 truyền dữ liệu với tốc độ tăng vọt - 25 MBps.
Giao tiếp này hiện có trên các camcorder số và một vài ổ cứng cao cấp. Các thiết bị ngoại vi khác
như scanner hứa hẹn sẽ có trong tương lai, nhưng hiện nay rất ít người dùng cần đến công nghệ
này. Card adapter IEEE 1394 còn rất đắt: HotConnect 8920 1394 của Adaptec giá khoảng 300
USD.
* 2-Port USB Upgrade; 30 USD; Entrega; www.entrega.com
* HotConnect 8920 1394; 300 USD; Adaptec; www.adaptec.com
Tình trạng tiến thoái lưỡng nan của DVD
Đối với phần lớn người dùng, ngay cả ổ CD-ROM mới nhanh nhất như model 52X của
Kenwood và HiVal cũng không đủ tốc độ để thuyết phục họ nâng cấp. Vì thế khi đề cập đến nâng
cấp CD-ROM, thực chất là vấn đề bạn có nên bổ sung ổ DVD-ROM không. Nhưng DVD-ROM còn
chưa đẩy lui được CD-ROM. Lý do chính: ngoại trừ phim ra thì hiện có rất ít đầu đĩa DVD, một
phần bởi vì đa số phần mềm không cần đến dung lượng 4,7GB của DVD.
Bạn có cần bổ sung ổ DVD-ROM? Không, trừ khi bạn thích xem phim trên DVD hoặc chơi các
trò chơi phức tạp. Nhưng để xem phim thì tốt hơn bạn nên mua đầu DVD riêng để tại nhà, loại này
cho chất lượng tốt hơn loại gắn PC và giá cũng đang hạ tới mức 200 USD.
Nếu quyết định mua ổ DVD-ROM (cho PC), hãy chọn một bộ như PC-DVD Encore 6X của
Creative Labs với Dxr3. Bộ này gồm cả bo mạch giải mã phần cứng MPEG để xem được nội dung
nén của phim DVD. Các ổ DVD có bộ giải mã phần mềm giá chỉ có 99 USD nhưng đòi hỏi CPU
cao cấp như Pentium III và chất lượng hình thì không tốt bằng. Có lẽ bạn cũng sẽ cần card âm
thanh và loa tốt.
Bổ sung bộ DVD khá phức tạp, nhất là khi bạn cài đặt cả card âm thanh mới và giữ lại ổ CD-
ROM hiện thời. Bạn phải nối nhiều dây và cài đặt nhiều phần mềm, và có thể còn gặp vấn đề
tương thích với những thành phần khác của PC. Vì vậy hãy đọc hướng dẫn thật cẩn thận, dành
một buổi cho công việc này, khi cần nên tham khảo ý kiến chuyên gia.
* PC-DVD Encore 6X với Drx3; 249 USD; Creative Labs; www.soundblaster.com
56K: sự tăng tốc đáng giá
Nếu bạn vẫn đang dùng modem kết nối với tốc độ 28,8 hay 33,6 kbps thì đã đến lúc nâng cấp
lên 56 kbps (trừ khi bạn định chuyển sang thứ khác nhanh hơn như cáp hay DSL). Hầu hết các
nhà cung cấp dịch vụ Internet hiện nay đều thiết lập ở 56 kbps, và modem 56 kbps có thể tăng tốc
đáng kể cho việc duyệt Web nhờ kết nối thực tế trong khoảng 40 - 45 kbps.
Trước khi mua modem mới, nhớ thăm Web site của nhà sản xuất modem hiện tại của bạn xem
có nâng cấp hay không. Trong một số trường hợp, nâng cấp lên 56 kbps chỉ đơn giản là "ghi lại"
(flashing) bộ nhớ bên trong modem bằng cách chạy phần mềm nào đó. Nhưng với các modem đã
3 - 4 năm tuổi thì không áp dụng được phương án này. Khi đó, bạn có thể nâng cấp firmware của
modem cũ (tốn khoảng 25 đến 50 USD), hoặc mua modem mới.
Modem mới hiện nay khá rẻ. Ví dụ FaxModem 56K Dualmode lắp trong của Zoom Telephonics
bán với giá 70 USD. Như mọi modem lắp trong, nó có thể khó cài đặt nếu có xung đột với các
cổng COM hiện hữu trên PC. Muốn dễ dàng hơn, hãy chọn modem đắt tiền hơn chút ít, loại cắm
vào cổng nối tiếp hay cổng USB, như model Dualmode lắp ngoài của Zoom 90 USD.
* FaxModem 56K Dualmode; 70 - 90 USD; Zoom Telephonics; www.zoom.com
Dồi dào băng thông
Các modem quay số sẽ không thể vượt quá tốc độ 56 kbps, vì vậy nếu muốn có băng thông
rộng đến Internet, lựa chọn tốt nhất là modem cáp hay kết nối DSL. Tuy nhiên hiện nay chỉ có một
số khu vực được áp dụng công nghệ này (đô thị của các nước phát triển).
Hai loại kết nối này có thể vượt kết nối quay số 56 kbps tới 1000% hay hơn, và cung cấp kết nối
thông suốt mọi lúc - như vậy bạn không cần phải quay số mỗi khi muốn duyệt Web hay kiểm tra e-
mail. Phí hàng tháng từ 40 đến 80 USD.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét